
Sukta 1.22
Aśvinau
ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിലെ ആഹ്വാനമായി അശ്വിനൗ ദേവന്മാരെ വിളിച്ചുകൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു; വേഗമേറിയ ഇരട്ട വൈദ്യന്മാരായ അവർ ഉടൻ എത്തി സോമം പാനം ചെയ്ത് ജാഗ്രതയും രക്ഷയും ഫലപ്രദമായ ശക്തിയും കൊണ്ടുവരണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പ്രാർത്ഥന വ്യാപിച്ച് പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ദൈവശക്തികളിലേക്കും (പോഷക “രാജ്ഞിമാർ” എന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ദേവിമാരുടെ ഒരു സംഘത്തെയും ഉൾപ്പെടുത്തി) നീളുന്നു; ഒടുവിൽ ജാഗരൂക ദർശികൾ ജ്വലിപ്പിച്ച വിഷ്ണുവിന്റെ “പരമ പാദം” എന്ന പ്രശസ്ത ദർശനത്തിൽ—പരമസ്ഥാനത്തിൽ—ഇത് സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्रातर्युजा वि बोधयाश्विनावेह गच्छताम् । अस्य सोमस्य पीतये ॥
പ്രാതഃയുജമായ ആ ഇരുശക്തികളെ ഉണർത്തുക; ഹേ അശ്വിനൗ, ഇവിടെ വരുവിൻ—ഈ സോമം പാനം ചെയ്യുവാൻ.
Mantra 2
या सुरथा रथीतमोभा देवा दिविस्पृशा । अश्विना ता हवामहे ॥
നിങ്ങൾ ഇരുവരും സു-രഥവാന്മാർ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠർ; നിങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി ദ്യൗവിനെ സ്പർശിക്കുന്ന ഇരുദേവന്മാർ—ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളെയേ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 3
या वां कशा मधुमत्यश्विना सूनृतावती । तया यज्ञं मिमिक्षतम् ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളുടെ ആ കശാ (കുതിരലഗാം)—ആനന്ദമധുരം നിറഞ്ഞ മധുമതിയും, സൂനൃതാവതീ (സത്യവാക്കിന്റെ ശക്തിയുള്ളതും)—അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞത്തെ ദൃഢമാക്കി, അതിനെ ഒരൊറ്റ വളരുന്ന അർപ്പണകർമ്മമായി ലയിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 4
नहि वामस्ति दूरके यत्रा रथेन गच्छथः । अश्विना सोमिनो गृहम् ॥
നിങ്ങൾക്കു ‘ദൂരം’ എന്നൊന്നുമില്ല; നിങ്ങൾ രഥത്തിൽ എവിടെയേക്കു പോയാലും, ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങൾ സോമിൻ (സോമം അർപ്പിക്കുന്നവൻ) എന്നവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക്—സജ്ജമാക്കിയ ആന്തരിക വാസസ്ഥാനത്തിലേക്ക്—എത്തുന്നു.
Mantra 5
हिरण्यपाणिमूतये सवितारमुप ह्वये । स चेत्ता देवता पदम् ॥
സഹായത്തിനായി ഞാൻ സവിതൃനെ—ഹിരണ്യപാണി (സ്വർണ്ണഹസ്തൻ)—സമീപത്തേക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവൻ ചേതനജ്ഞാതാവാണ്, ദേവതയുടെ പദം സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ—ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ദൈവത്വത്തിന്റെ യുക്തസ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കുന്നവൻ.
Mantra 6
अपां नपातमवसे सवितारमुप स्तुहि । तस्य व्रतान्युश्मसि ॥
അപാം നപാത്—ജലങ്ങളുടെ പുത്രൻ—സവിതൃനെ നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി സമീപത്തിൽ സ്തുതിക്കുവിൻ. അവന്റെ വ്രതങ്ങളെ, അവന്റെ ക്രമബദ്ധമായ പ്രവർത്തനമാർഗങ്ങളെ, ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Mantra 7
विभक्तारं हवामहे वसोश्चित्रस्य राधसः । सवितारं नृचक्षसम् ॥
ഞങ്ങൾ സവിതൃനെ ആവാഹിക്കുന്നു—സമൃദ്ധവും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ രാധസിന്റെ വിഭക്താവ്, മനുഷ്യരുടെ ദ്രഷ്ടാവ് (നൃചക്ഷസ്).
Mantra 8
सखाय आ नि षीदत सविता स्तोम्यो नु नः । दाता राधांसि शुम्भति ॥
ഹേ സഖാക്കളേ, ഇവിടെ ഇരിക്കുവിൻ; ഇപ്പോൾ സവിതൃ നമ്മുടെ സ്തുതിയുടെ വിഷയമാണ്. ദാതാവ് രാധാംസികളെ ക്രമപ്പെടുത്തി അലങ്കരിക്കുന്നു.
Mantra 9
अग्ने पत्नीरिहा वह देवानामुशतीरुप । त्वष्टारं सोमपीतये ॥
ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാരുടെ ഇച്ഛാപൂർവമായ പത്നിമാരായ ദിവ്യ സഹചരി ദേവിമാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; സോമപാനത്തിനായി ത്വഷ്ടാവിനെയും കൊണ്ടുവരിക—അങ്ങനെ രൂപനിർമ്മാണശക്തി നമ്മുടെ അർപ്പണത്തെ പരിപൂർണ്ണ രൂപത്തിലേക്ക് ഘടിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 10
आ ग्ना अग्न इहावसे होत्रां यविष्ठ भारतीम् । वरूत्रीं धिषणां वह ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ സഹായത്തിനായി ഇവിടെ യജ്ഞത്തിന്റെ ദേവിമാരെ—യവിഷ്ഠ—ഭാരതീ (വാണിശക്തി), വരൂത്രീ (വിശാല സംരക്ഷണം), ധിഷണാ (പ്രേരിത ബുദ്ധി) എന്നിവയെ കൊണ്ടുവരിക; അവരെ നമ്മുടെ കര്മ്മത്തിലേക്ക് വഹിക്ക.
Mantra 11
अभि नो देवीरवसा महः शर्मणा नृपत्नीः । अच्छिन्नपत्राः सचन्ताम् ॥
ദേവിമാർ—ആത്മാധിപന്റെ രാജ്ഞിമാർ—മഹാശാന്തിയും ആശ്രയമായ അഭയവുംകൊണ്ട് അവരുടെ കൃപയാൽ ഞങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റട്ടെ; അച്ഛിന്ന പത്രങ്ങളെന്നപോലെ അഖണ്ഡമായ ശക്തിയുള്ള അവർ ഞങ്ങളോടു ചേർന്ന് നില്ക്കുകയും നമ്മുടെ പുരോഗതിയോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 12
इहेन्द्राणीमुप ह्वये वरुणानीं स्वस्तये । अग्नायीं सोमपीतये ॥
ഇവിടെ ഞാൻ ഇന്ദ്രാണിയെ സമീപത്തേക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; സ്വസ്തിക്കായി വരുണാനിയെ; സോമപാനത്തിനായി അഗ്നായിയെയും. ഈ അധിഷ്ഠാത്രീ ദേവിമാർ നമ്മുടെ ക്ഷേമം സ്ഥിരമാക്കി, അർപ്പണത്തിനുള്ളിലെ ആനന്ദം വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ.
Mantra 13
मही द्यौः पृथिवी च न इमं यज्ञं मिमिक्षताम् । पिपृतां नो भरीमभिः ॥
മഹത്തായ ദ്യൗസും വിശാലമായ പൃഥിവിയും—ഈ ഇരുവരും നമ്മുടെ വേണ്ടി ഈ യജ്ഞത്തെ കലർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ. ഭരീമഭിഃ—അർപ്പണത്തെ വഹിച്ച് നിലനിർത്തുന്ന ശക്തികളാൽ—അവർ നമ്മെ നിറയ്ക്കട്ടെ.
Mantra 14
तयोरिद्घृतवत्पयो विप्रा रिहन्ति धीतिभिः । गन्धर्वस्य ध्रुवे पदे ॥
ആ ഇരുവരുടേയും ഘൃതവത് പയസ്സിനെ വിപ്രർ ധീതിഭിഃ—പ്രകാശമയ ധ്യാനങ്ങളാൽ—ആസ്വദിക്കുന്നു; ഗന്ധർവന്റെ ധ്രുവ പദത്തിൽ, അവിടെ ആനന്ദം സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
Mantra 15
स्योना पृथिवि भवानृक्षरा निवेशनी । यच्छा नः शर्म सप्रथः ॥
ഹേ പൃഥിവി, ഞങ്ങൾക്കായി സ്യോണാ—സുഖദയും അക്ഷതയും—ആകുക; നിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ അഹിംസിതയായി ഇരിക്ക. ഹേ നിവേശനീ (വാസശക്തി), ഞങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ ശർമ—ശാന്തിയും ആശ്രയവും—നൽകുക.
Mantra 16
अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे । पृथिव्याः सप्त धामभिः ॥
അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ—അവിടെ നിന്ന്, അവിടെ വിഷ്ണു വിക്രമിച്ചു; പൃഥിവിയുടെ സപ്ത ധാമങ്ങളാൽ—ക്രമബദ്ധമായ വാസസ്ഥാനങ്ങളാൽ—അവൻ അവയെ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 17
इदं विष्णुर्वि चक्रमे त्रेधा नि दधे पदम् । समूळ्हमस्य पांसुरे ॥
ഇത് വിഷ്ണു—അവൻ വിക്രമിച്ചു; ത്രിധാ രീതിയിൽ അവൻ തന്റെ പദം സ്ഥാപിച്ചു. അവന്റെ ഒരു പദം പാംസുരേ—ധൂളിയിൽ—ഗൂഢമായി, കട്ടിയായി അമർന്നു മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
Mantra 18
त्रीणि पदा वि चक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः । अतो धर्माणि धारयन् ॥
അദാഭ്യനായ ഗോപാ—അച്യുതരക്ഷകൻ—വിഷ്ണു മൂന്നു പാദങ്ങൾ വിക്രമിച്ചു; അതിനാൽ ധർമ്മങ്ങളെ ധാരണം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 19
विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥
വിഷ്ണുവിന്റെ കർമ്മങ്ങളെ നോക്കുവിൻ; അവൻ വ്രതങ്ങളെ ദർശിച്ചു വെളിപ്പെടുത്തിയ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു—അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ യുജ്യ സഖാവാണ്.
Mantra 20
तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततम् ॥
വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമ പദം സൂരയർ സദാ ദർശിക്കുന്നു—ദിവിയിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുപോലെ.
Mantra 21
तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥
അത്—വിദ്വാന്മാരായ വിപ്രന്മാർ, സ്തുതിപരരും ജാഗരൂകരുമായവർ—ഒരുമിച്ച് ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു: വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദത്തിന്റെ പ്രകാശം, ആ പരമസ്ഥാനത്തെ—അവർ അന്തരത്തിൽ പ്രകടമാക്കാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നു.
It begins by calling the Aśvins at dawn to come and drink Soma, asking for help, healing, and protection. It then rises to a higher vision centered on Viṣṇu’s “highest step,” a symbol of the supreme spiritual station.
The Aśvins are “dawn-yoked” powers—swift helpers who arrive with the first light. In ritual terms, dawn is the natural time to invite them to the morning Soma offering and to seek an auspicious start, clarity, and well-being.
Literally it is “Viṣṇu’s highest step/abode.” In the hymn it points to the supreme, stable standpoint that awakened seers strive to kindle and realize—both as a cosmic truth and as an inner goal of consciousness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.