
Sukta 1.190
Bṛhaspati
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)
ഈ സൂക്തം പ്രചോദിത വാക്കിന്റെ അശ്രാന്ത ‘വൃഷഭ’നായി ബൃഹസ്പതിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവന്റെ ദീപ്തമായ ഗാനങ്ങൾ ദേവന്മാരും പുതുക്കലിനെ തേടുന്ന മനുഷ്യരും കേൾക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത്—വീരശക്തി, ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ഫലപ്രദമായ സമൃദ്ധി—യോഗ്യർക്കു മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; ദൈവത്തെ വെറും സുഖകരമായ ലാഭത്തിനായി സമീപിക്കുന്നവർക്ക് അല്ലെന്ന് ഇത് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ സൂക്തം സ്തുതി (സ്തുതി)യെ ആന്തരിക യോഗ്യത (അധികാര)യും പവിത്ര വാക്കിന്റെ ശരിയായ വിനിയോഗവും ചേർത്ത് കാണിക്കുന്നു.
Mantra 1
अनर्वाणं वृषभं मन्द्रजिह्वं बृहस्पतिं वर्धया नव्यमर्कैः । गाथान्यः सुरुचो यस्य देवा आशृण्वन्ति नवमानस्य मर्ताः ॥
പുതിയ അർക്കങ്ങൾ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ)കൊണ്ട് ബൃഹസ്പതിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കാം—അനശ്രാന്തനായ വൃഷഭൻ, മന്ദ്രജിഹ്വൻ. അവന്റെ ദീപ്തമായ ഗാഥകൾ ദേവന്മാർ ശ്രവിക്കുന്നു; പുതുമ തേടുന്ന മർത്ത്യരും ശ്രവിക്കുന്നു. പ്രചോദിത വാണിയുടെ ഈ ശക്തി ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വളർന്ന്, പ്രകാശമുള്ള ഋത-മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമായി നിലകൊള്ളട്ടെ.
Mantra 2
तमृत्विया उप वाचः सचन्ते सर्गो न यो देवयतामसर्जि । बृहस्पतिः स ह्यञ्जो वरांसि विभ्वाभवत्समृते मातरिश्वा ॥
ഋതുക്ക്രമത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ അവന്റെ അടുക്കൽ ചേർന്നു വരുന്നു—ദൈവത്തെ തേടുന്നവർക്കായി അവൻ വിടുവിക്കുന്ന പൊങ്ങുന്ന പ്രവാഹംപോലെ. ബൃഹസ്പതി സർവ്വവ്യാപിയായി, ഋതത്തിന്റെ സത്യത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ സമൃദ്ധികളെ നേരെയാക്കി സ്ഥാപിക്കുന്നു; മാതരിശ്വൻ അവയെ ഒരൊറ്റ സുസ്വരതയിൽ ഏകീകരിക്കുന്നു.
Mantra 3
उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान् ॥
അവൻ സ്തുതിയെയും നമസ്കാരത്തെയും മേലോട്ടുയർത്തുന്നു; സവിതൃ കൈകൾ വിരിക്കുന്നതുപോലെ ശ്ലോകത്തെ മുന്നോട്ടു വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ ക്രതു (ഇച്ഛാശക്തി) കൊണ്ടു അവൻ അജേയമായ ദിന-ശക്തി—വൈരിയായ അന്ധകാരത്തിന് ഭയങ്കരമായ മൃഗംപോലെ—മഹാബലവാൻ, കാവലിന്റെ ആവശ്യമില്ലാത്തവൻ.
Mantra 4
अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून् ॥
ഈ ശ്ലോകം ദ്യൗവിലും പൃഥ്വിയിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; ശക്തി വഹിക്കുന്ന വിവേകി അതിനെ വേഗമുള്ള അശ്വംപോലെ ഓടിക്കുന്നു. അവന്റെ ഈ പ്രഹാരങ്ങൾ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ അമ്പുകളെപ്പോലെ പുറപ്പെടുന്നു—സർപ്പത്തിന്റെ മായകൾക്കെതിരേ, ആ വളഞ്ഞ മായയാൽ മേഘാഛന്നമായ ദിനങ്ങൾക്കെതിരേ.
Mantra 5
ये त्वा देवोस्रिकं मन्यमानाः पापा भद्रमुपजीवन्ति पज्राः । न दूढ्ये अनु ददासि वामं बृहस्पते चयस इत्पियारुम् ॥
ഹേ ദേവാ, നിന്നെ വെറും സുഖകരലാഭം തരുന്നവനെന്നു കരുതി—വക്രസ്വഭാവികളായി—അവർ ഭദ്രവും കടം വാങ്ങിയതുപോലെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നു. ഹേ ബൃഹസ്പതേ, മന്ദവും ഭാരബുദ്ധിയുമായ മനസ്സിന് നീ നിന്റെ പ്രിയസമ്പത്ത് നൽകുന്നില്ല; യോഗ്യധാരകനുവേണ്ടി മാത്രമേ നീ ആ മധുരത്വം സമാഹരിക്കൂ.
Mantra 6
सुप्रैतुः सूयवसो न पन्था दुर्नियन्तुः परिप्रीतो न मित्रः । अनर्वाणो अभि ये चक्षते नोऽपीवृता अपोर्णुवन्तो अस्थुः ॥
ഞങ്ങളുടെ പഥം സുസഞ്ചാരമാകട്ടെ—നല്ല മേച്ചൽ നിറഞ്ഞ വഴിപോലെ; കഠിനനിയന്ത്രകനും മിത്രനാകട്ടെ—പൂർണ്ണപ്രസന്നനായ മിത്രനെപ്പോലെ. അനൃതപ്രേരണയോടെ ഞങ്ങളെ നോക്കുന്നവർ—സ്വയം അടഞ്ഞവർ—അവർ മറ നീക്കി, ഞങ്ങളുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് നില്ക്കട്ടെ; അകന്നു പോകട്ടെ.
Mantra 7
सं यं स्तुभोऽवनयो न यन्ति समुद्रं न स्रवतो रोधचक्राः । स विद्वाँ उभयं चष्टे अन्तर्बृहस्पतिस्तर आपश्च गृध्रः ॥
സ്തുതികളും ഭൂമിയിലേക്കു താഴേ ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹങ്ങളും ആരിലേക്കു ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നുവോ—തീരങ്ങളോടുകൂടി നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്നതുപോലെ—അവൻ, വിദ്വാൻ, ഉള്ളിൽ ഇരട്ടത്തെയും കാണുന്നു: ജയിയായ ബൃഹസ്പതിയെയും ആപഃ—ജലങ്ങളെയും—ഉത്സുകമായ അന്വേഷക-ശക്തിയെയും.
Mantra 8
एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ഇങ്ങനെ മഹത്തായതിൽ നിന്നു—വിശാലമായി ജനിച്ച, മഹാശക്തനായ—വൃഷഭസ്വരൂപനായ ബൃഹസ്പതി ദേവനായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് വീര്യസമ്പന്നമായ പൂർണ്ണതയും ഗോമത് (പ്രകാശമയ) ധനവും ദാനമാകട്ടെ; ഇഷാ (അന്വേഷണപ്രേരണ)യും വ്രജന (യുദ്ധസമൂഹം)വും ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ; വേഗദാനിയായ സമൃദ്ധി ഞങ്ങൾ നേടട്ടെ.
Bṛhaspati is praised as the lord of sacred speech and wise counsel—the power that makes hymns luminous and guidance truthful, and that grants strength and prosperity.
The hymn teaches that real divine gifts come with inner fitness: Bṛhaspati’s ‘sweet’ riches and success are not for dull or crooked motives, but for those aligned with truth and right striving.
It can be recited with a ghee offering into fire (or as focused japa) to strengthen clarity of speech, discrimination in decisions, and the right kind of prosperity rooted in worthy intention.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.