Rig Veda 1.190.8: Mandala 1, Sukta 190, Mantra 8

Sukta 1.190

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)

Samhita Patha (Devanagari)

एवा महस्तुविजातस्तुविष्मान्बृहस्पतिर्वृषभो धायि देवः । स नः स्तुतो वीरवद्धातु गोमद्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥

Transliteration

evā́ mahás tuvi-jātás tuviṣmā́n bṛ́haspátir vṛṣabhó dhā́yi deváḥ | sá naḥ stutó vī́ra-vad dhātu gómad vidyā́m éṣaṃ vṛ́janaṃ jī́ra-dānum ||

Translation

ഇങ്ങനെ മഹത്തായതിൽ നിന്നു—വിശാലമായി ജനിച്ച, മഹാശക്തനായ—വൃഷഭസ്വരൂപനായ ബൃഹസ്പതി ദേവനായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് വീര്യസമ്പന്നമായ പൂർണ്ണതയും ഗോമത് (പ്രകാശമയ) ധനവും ദാനമാകട്ടെ; ഇഷാ (അന്വേഷണപ്രേരണ)യും വ്രജന (യുദ്ധസമൂഹം)വും ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ; വേഗദാനിയായ സമൃദ്ധി ഞങ്ങൾ നേടട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवा: thus, just so
• एवा: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात) + आ (उपसर्ग/निपात) → एवा

• महः: greatness; the great (deed/thing)
• महः: Karma
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• तु: but; indeed
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: तु (निपात)

• विजातः: born forth; produced distinctly
• विजातः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि + √जन् (जनि) → जात (क्त)

• तुविजातः: mightily born; of great birth
• तुविजातः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: तुवि (अव्यय/उपसर्गार्थ विशेषण) + √जन् → जात (क्त)

• तुविष्मान्: very mighty; impetuous
• तुविष्मान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: तुवि + √इष्/इष् (बल/वेग) → इष्मन् (प्रातिपदिक) / तुविष्मन्

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati (Lord of prayer)
• बृहस्पतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: बृहस् + पति (प्रातिपदिक)

• वृषभः: bull (as epithet: strong one)
• वृषभः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• धायि: was set/placed; was established
• धायि: —
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने) — कर्मणि/भावे (आorist/passive injunctive type) धायि

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: to us; for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: √स्तु (स्तवने) → स्तुत (क्त)

• वीरवत्: with heroes; hero-abounding
• वीरवत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वीर + वत् (मतुप्-समर्थ)

• धातु: may he bestow; may he place (for us)
• धातु: —
• Type: Verb
• Root: √धा (दाने/धारणे) — विधिलिङ्/लोट्? (आशीर्लिङ्/विध्यर्थ) धातु

• गोमत्: rich in cows
• गोमत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: गो + मत् (मतुप्)

• विद्याम: may we obtain; may we find
• विद्याम: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (लाभे/ज्ञाने) — विधिलिङ् 1pl (विद्याम)

• एषम्: refreshment; food; nourishment
• एषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: एष (प्रातिपदिक)

• वृजनम्: enclosure; settlement; (also) battle/pressing-place (contextual)
• वृजनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृजन (प्रातिपदिक)

• जीरदानुम्: having swift streams/flows; swift-giving (epithet)
• जीरदानुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: जीर (शीघ्र/जीर्ण-प्राय विशेषण) + दानु (प्रातिपदिक) → बहुव्रीहि