Rig Veda 1.122.8 — Mandala 1, Sukta 122, Mantra 8

Sukta 1.122

Devata: Praise of a patron’s bounty within Mitra–Varuṇa hymn-context; human patron (sūri) motif

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य स्तुषे महिमघस्य राधः सचा सनेम नहुषः सुवीराः । जनो यः पज्रेभ्यो वाजिनीवानश्वावतो रथिनो मह्यं सूरिः ॥

Transliteration

asyá stuṣe máhimaghasya rā́dhaḥ sácā sanema náhuṣaḥ su-vīrā́ḥ | jáno yáḥ pajrébhyo vājinī́vān aśvā́vato rathíno máhyaṁ sū́riḥ ||

Translation

മഹാദാതാവിന്റെ ഈ രാധസ്‌ (ദാനം/സമൃദ്ധി) ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു; ഹേ നഹുഷ, സുവീരന്മാരോടൊപ്പം നാം അതിനെ നേടട്ടെ. വാജിനീവാൻ (ചലനബലത്തിൽ സമൃദ്ധൻ) ആയി പജ്രർക്കു കുതിരകളും രഥങ്ങളും നൽകുന്ന ആ സൂരി (ഉദാര ദാതാവ്)—ആ ദീപ്ത ദാതാവ് അതേ ദാനം എനിക്കും വ്യാപിപ്പിക്കട്ടെ: വിജയകരമായ ഗതിയുടെ ഉപാധികളും ആത്മാവിനെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന ശക്തിയും.

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तुषे: I praise
• स्तुषे: कर्तृ (speaker)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ)

• महिम्: greatness, bounty
• महिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: महि- (प्रातिपदिक; ‘greatness/abundance’)

• मघस्य: of the bountiful (patron)
• मघस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघ- (प्रातिपदिक; ‘bountiful one/munificent’)

• राधः: gift, bounty
• राधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: राधस्- (प्रातिपदिक; ‘gift, bounty, favor’)

• सचा: together, along with
• सचा: सह/सम्बन्ध (associative)
• Type: Indeclinable
• Root: सच (अव्यय; ‘together, in company’)

• सनेम: may we win/obtain
• सनेम: कर्तृ (we)
• Type: Verb
• Root: √सन्/√सन् (लाभे; ‘to win, obtain’)

• नहुषः: the Nahushas (people of Nahusha)
• नहुषः: कर्तृ
• Type: Noun (proper/collective)
• Root: नहुष- (प्रातिपदिक; proper name/tribal ancestor) अथवा ‘नहुष-जनाः’

• सुवीराः: having good heroes/strong sons
• सुवीराः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + वीर- (प्रातिपदिक)

• जनः: the man/people, a patron
• जनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन- (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पज्रेभ्यः: to the Pajras
• पज्रेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun (tribal name)
• Root: पज्र- (प्रातिपदिक; ‘Pajra’ clan/descendants)

• वाजिनीवान्: possessing prizes/strength, rich in steeds
• वाजिनीवान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वाजिन्- (possessor of vāja ‘prize/strength’) + वत् (मतुप्) → वाजिनीवत्

• अश्वावतः: of the horse-possessing (men)
• अश्वावतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: अश्व- + वत् (मतुप्) → अश्वावत्

• रथिनः: of the chariot-owners/charioteers
• रथिनः: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: रथिन्- (प्रातिपदिक; ‘charioteer, having a chariot’)

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूरिः: the patron, benefactor
• सूरिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सूरि- (प्रातिपदिक; ‘patron, generous giver’)