Rig Veda Sukta 113
Mandala 1Sukta 11319 Mantras

Sukta 113

Sukta 1.113

Rishi

Kutsa Āṅgirasa (traditional ascription for RV 1.113 in many recensions)

Devata

Uṣas (Dawn)

Chandas

Gāyatrī (RV 1.113 is predominantly Gāyatrī)

ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) “പ്രകാശങ്ങളുടെ പ്രകാശം” ആയി സ്തുതിക്കുന്നു. അവൾ ഓരോ ദിവസവും പുതുതായി ജനിച്ച് രാത്രിയെ നീക്കി, എല്ലാ ജീവികളെയും ചലനത്തിലേക്കും പ്രവൃത്തിയിലേക്കും ആരാധനയിലേക്കും ഉണർത്തുന്നു. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ക്ഷണഭംഗുരത്വത്തെ ഇത് ആലോചിക്കുന്നു—മുൻ തലമുറകൾ “കടന്നുപോയി”, എന്നാൽ അതേ പ്രഭാതം വീണ്ടും വരുന്നു—അതുകൊണ്ട് സമയോചിതമായ പരിശ്രമത്തിനും ശരിയായ ആകാംക്ഷയ്ക്കും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, പ്രഭാതങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന മംഗളകരമായ ദാനങ്ങൾ മിത്ര-വരുൺ മുതലായ അനുബന്ധ കോസ്മിക ശക്തികൾ സ്ഥിരീകരിച്ച് വർധിപ്പിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा । यथा प्रसूता सवितुः सवायँ एवा रात्र्युषसे योनिमारैक् ॥

ജ്യോതികളിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ ഈ ജ്യോതി വന്നെത്തി; അത്ഭുതനും വ്യക്തദർശിയും ആയവൻ തന്റെ വിശാലതയിൽ ജനിച്ചു. സവിതൃയുടെ പ്രേരണയ്ക്കായി പ്രസവിച്ചതുപോലെ, രാത്രി ഉഷസ്സിന് ഗർഭസ്ഥാനം വിട്ടുകൊടുത്തു.

Mantra 2

रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥

തിളങ്ങുന്ന കിടാക്കളാൽ ദീപ്തയായി, സ്വയം ദീപ്തയായ ശ്വേത-പ്രഭയുള്ളവൾ വന്നെത്തി; കറുപ്പ് അവളുടെ ആസനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയി. ഒരേ ബന്ധമുള്ള, അമൃതസ്വരൂപമായ ആ രണ്ടു അമര സഹോദരിമാർ, അനുക്രമമായി നീങ്ങിക്കൊണ്ട്, ക്ഷതമില്ലാതെ തങ്ങളുടെ വർണ്ണം സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Mantra 3

समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥

ആ രണ്ടു സഹോദരിമാരുടെ പാത ഒരേതാണ്—അനന്തം; എങ്കിലും ദൈവനിയമം അനുസരിച്ച്, ഓരോരുത്തിയും താന്താന്റെ രീതിയിൽ അതേ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവർ കൂട്ടിയിടിക്കുകയില്ല, ഒരിടത്ത് നിൽക്കുകയുമില്ല; രാത്രി-ഉഷസ്സുകൾ—ഒരേ മനസ്സോടെ—രൂപത്തിൽ വ്യത്യസ്തരായിട്ടും ഒരേ ഇച്ഛയോടെ മുന്നേറുന്നു.

Mantra 4

भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥

ഭാസ്വതിയായ അവൾ, സദ്വാണി (സൂനൃതാ)കളുടെ നേതാവായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അത്ഭുതമായി അവൾ ഞങ്ങൾക്കായി വാതിലുകൾ വിശാലമായി തുറന്നു. ലോകത്തെ സ്പർശിച്ച് ചലനത്തിലാക്കി, ഞങ്ങൾക്ക് റായഃ—സമൃദ്ധിയുടെ നിധികൾ—ദൃശ്യമാക്കി; ഉഷസ് സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു.

Mantra 5

जिह्मश्ये चरितवे मघोन्याभोगय इष्टये राय उ त्वम् । दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥

വളഞ്ഞവരും നേരുള്ളവരും—ഇരുവരും യഥാവിധി നടക്കേണ്ടതിന്, ഹേ മഘോണി (ഉദാരിണി), നീ ഭോഗങ്ങളും ഇഷ്ട റായഃ—ആഗ്രഹിച്ച സമൃദ്ധിയും—കൊണ്ടുവരുന്നു. കുറച്ച് മാത്രം കാണുന്നവർക്കു നീ വിശാല ദൃഷ്ടി നൽകുന്നു; ഉഷസ് സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു.

Mantra 7

एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि व्युच्छन्ती युवतिः शुक्रवासाः । विश्वस्येशाना पार्थिवस्य वस्व उषो अद्येह सुभगे व्युच्छ ॥

ഇതാ ദിവ്യത്തിന്റെ ദുഹിത—നമ്മുടെ നേരെ പ്രത്യക്ഷയായി; വ്യുച്ഛന്തി, ശുക്രവാസാ യുവതി. സർവ്വ പാർത്ഥിവ വസുക്കളുടെ ഈശാനി, ഹേ ഉഷാ, സുഭഗേ, ഇന്ന് ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്കായി പൂർണ്ണമായി വ്യുച്ഛിക്ക.

Mantra 8

परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥

പറായതീനാം പഥത്തെ അവൾ അനുഗമിക്കുന്നു; വരുവോരിൽ അവൾ ആദ്യം—ശശ്വതക്രമിണി. വ്യുച്ഛന്തി അവൾ ജീവത്തെ ഉദീരയിക്കുന്നു; മരിച്ച ഒരാളെയും ഒരിക്കലും ബോധയിക്കുന്നില്ല—പ്രാണത്തെ മാത്രം ഉയർത്തുന്നു.

Mantra 9

उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥

ഹേ ഉഷാ, നീ അഗ്നിയെ സമിധയിൽ പ്രജ്വലിപ്പിച്ചതും, സൂര്യന്റെ ചക്ഷുവിനെ വിശാലമായി തുറന്നതും, ഹവിഷ്യത്തിനായി ഒരുങ്ങുന്ന മനുഷ്യരെ നീ ഉണർത്തിയതും—അപ്പോൾ ദേവേഷു നീ ഭദ്ര അപ്നഃ, കല്യാണകരമായ കർമ്മസിദ്ധി വരുത്തുന്നു.

Mantra 10

कियात्या यत्समया भवाति या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान् । अनु पूर्वाः कृपते वावशाना प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति ॥

അവളുടെ കാലത്തിന്റെ അളവ് എത്ര—ഇതിനകം വ്യൂഷിതമായ ഉഷസ്സുകളുടേയും ഇപ്പോൾ പുതുതായി വ്യുച്ഛിക്കുന്ന ഉഷസ്സുകളുടേയും? മുൻപുള്ളവയെ അനുഗമിച്ച്, വാവശാനാ (ആകാംക്ഷയോടെ) അവൾ കൃപ ചൊരിയുന്നു; പ്രദീധ്യാനാ (പ്രകാശിതയായി) മറ്റുള്ള ഉഷസ്സുകളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, ദേവശക്തികളുടെ ജോഷം (പ്രസന്ന സമ്മതി) തേടുന്നു.

Mantra 11

ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥

വ്യുച്ഛിക്കുന്ന മുൻകാല ഉഷസ്സിനെ കണ്ട മർത്ത്യർ എല്ലാവരും കടന്നുപോയി. ഇപ്പോൾ അവൾ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രതിചക്ഷ്യാ (പ്രത്യക്ഷ)യായി ദൃശ്യമാകുന്നു; എന്നാൽ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അപരിഷു (ദൂരാന്തരങ്ങളിൽ) നിലക്കുന്നവർ മുന്നോട്ട് കടന്നുപോകുന്നു.

Mantra 12

यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥

ദ്വേഷത്തെ അകറ്റി, ഋതപാ—ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകയും ഋതേജാ—ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളുമായ അവൾ, സുമ്നാവരീ (കൃപയുടെ ആവരണങ്ങൾ) കൊണ്ടുവന്ന്, സൂനൃതാ (സത്യവാക്ക്)യെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സുമംഗലീ (ശുഭസമന്വയങ്ങൾ)യും ദേവവീതി (ദേവന്മാരുടെ പാത)യും ധരിച്ച്, ഹേ ശ്രേഷ്ഠതമ ഉഷസ്സേ, ഇന്ന് ഇവിടെ വ്യുച്ഛിക്ക.

Mantra 13

शश्वत्पुरोषा व्युवास देव्यथो अद्येदं व्यावो मघोनी । अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यूनजरामृता चरति स्वधाभिः ॥

പുരാതനകാലം മുതൽ ദേവിയായ ഉഷസ് മുൻപേ മുൻപേ പ്രകാശിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇന്നും കൂടി, ഹേ മഘോണി (ഉദാരദാത്രി), നീ ഈ ലോകത്തെ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അവൾ ഉദിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അവൾ പിന്നീടുള്ള ദിവസങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങുന്നു—അജര, അമൃത—സ്വധാഭിഃ (സ്വന്തം അന്തർനിഹിത ശക്തികളാൽ).

Mantra 14

व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥

ദിവ്യമായ വാസസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് അവൾ തന്റെ ദീപ്തമായ അലങ്കാരങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ദേവിയായ ഉഷസ് കറുത്ത മറ നീക്കി എറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അരുണ (ചുവപ്പുനിറ) അശ്വങ്ങളാൽ എല്ലാവരെയും ഉണർത്തി, സുസംയോജിതമായ രഥത്തിൽ ഉഷസ് വരുന്നു.

Mantra 15

आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥

പോഷണങ്ങളെയും ആഗ്രഹനീയമായ സമൃദ്ധികളെയും കൊണ്ടുവന്ന്, അവൾ ചിത്ര കേതു—അത്ഭുതമായ പ്രകാശധ്വജം—സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ബോധവതിയും വിവേകിനിയും ആയി. വന്നതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ഉഷസ്സുകളിലും ആദ്യ ഉഷസ് പ്രകാശിച്ചു—ശാശ്വത ഉപമയായി—എല്ലാ ദീപ്തമായ ഉഷസ്സുകൾക്കും.

Mantra 16

उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥

ഞങ്ങളുടെ ജീവപ്രാണൻ ഉയർന്നു വന്നിരിക്കുന്നു; തമസ് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി അകന്നിരിക്കുന്നു; ജ്യോതി ഉദിക്കുന്നു. സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുവാൻ പഥം തുറക്കപ്പെട്ടു; ആയുസ്സ് നിലനിൽക്കുകയും വർധിക്കയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥാനത്തെ ഞങ്ങൾ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Mantra 17

स्यूमना वाच उदियर्ति वह्निः स्तवानो रेभ उषसो विभातीः । अद्या तदुच्छ गृणते मघोन्यस्मे आयुर्नि दिदीहि प्रजावत् ॥

പ്രചോദിത വാക്കിന്റെ സമൃദ്ധിയോടെ ഇച്ഛയുടെ അഗ്നി ഉയർന്നു കയറുന്നു; സ്തുതിഗാനത്തോടെ ദീപ്തമായ ഉഷസ്സുകളെ പുകഴ്ത്തുന്നു. ഇന്നും, ഹേ മഘോണി (ഉദാരിണി), ഗായകന്നു വേണ്ടി പ്രകാശിക്ക; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രജാവത്—സന്തതിസമൃദ്ധമായ—ആയുസ്സ് ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്ക.

Mantra 18

या गोमतीरुषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय । वायोरिव सूनृतानामुदर्के ता अश्वदा अश्नवत्सोमसुत्वा ॥

ഗോമതീ—കിരണസമൃദ്ധ—സർവ്വവീരാ—സകല ശക്തികളാലും സമ്പന്ന—ആ ഉഷസ്സുകൾ ദാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യനുവേണ്ടി പ്രകാശിക്കുന്നു; വായുവിന്റെപോലെ സൂനൃതാ (സത്യവാക്കുകൾ)യുടെ ഉദർക്കെ ഉയർന്നൊഴുകുന്ന ഉന്മേഷത്തിൽ—സോമസുത്വാ (സോമപീഡനം)കൊണ്ട് അവൻ അവയെ പ്രാപിക്കട്ടെ, അശ്വദാ—വേഗശക്തി നല്കുന്ന—ആ ഉഷസ്സുകളെ.

Mantra 19

माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥

ദേവന്മാരുടെ മാതാവേ, അദിതിയുടെ മുഖമേ, യജ്ഞത്തിന്റെ പതാകയേ—ഹേ മഹതീ, പ്രകാശിക്ക. ബ്രഹ്മ (പവിത്ര വാക്ക്)യ്ക്കായി യുക്തമായ പ്രശംസയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവളേ, ഞങ്ങൾക്കായി ഉഷസ്സായി ഉദിക്ക; ഹേ വിശ്വവാരേ, ഞങ്ങളുടെ ജനത്തിൽ സർവ്വ ഇഷ്ടവസ്തുക്കളുടെ സമൃദ്ധികളെ ജനിപ്പിക്ക.

Mantra 20

यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

ഉഷസ്സുകൾ പരിശ്രമിക്കുന്ന ഉപാസകനുവേണ്ടി കൊണ്ടുവരുന്ന അത്ഭുതമായ സിദ്ധിയും മംഗളവും—അത് ഞങ്ങൾക്കായി മിത്രനും വരുണനും വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ; കൂടാതെ അദിതി, സിന്ധു (ഒഴുകുന്ന സത്തയുടെ നദി), പൃഥിവി, ദ്യൗ (ആകാശം) എന്നിവയും.

Frequently Asked Questions

Uṣas is the goddess of Dawn, praised as the radiant power that reveals the world, awakens beings, and restores the daily order by replacing Night with light.

Along with celebrating sunrise, the hymn reminds us that human life is brief—many who saw earlier dawns are gone—so we should wake up inwardly and use the present day well.

It is best recited at dawn facing east, with a calm mind; it can accompany a simple morning fire offering or a quiet prayer for clarity, right action, and auspicious results.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App