Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

ततःप्रकृतिमापन्नोहृतशल्योगतव्यथ: ।।।।सौमित्रिर्मुदितस्तत्र क्षणेन विगतज्वरः ।

tataḥ prakṛtim āpanno hṛtaśalyo gatavyathaḥ |

saumitrir muditas tatra kṣaṇena vigatajvaraḥ ||

പിന്നീട് ശല്യങ്ങൾ നീങ്ങി വേദന അകന്നതോടെ സൗമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സ്വാഭാവികാവസ്ഥയിലായി; ജ്വരവേദന മാറി അവൻ അവിടെ ആനന്ദിച്ചു.

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/Time sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर-अर्थे (then/thereafter)
प्रकृतिम्natural state
प्रकृतिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आपन्नःhaving regained/attained
आपन्नः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootआपद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अर्थः: प्राप्त/प्राप्तवान्
हृतशल्यःwith the arrow removed
हृतशल्यः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु) + शल्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (hṛta-śalya = removed-arrow); क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गतव्यथःwhose pain had gone
गतव्यथः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + व्यथा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (gata-vyatha = gone pain); क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौमित्रिःSaumitri (Lakshmana)
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मुदितःgladdened
मुदितः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमुद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (locative adverb)
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
Karana (करण/Instrument; measure of time)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
विगतज्वरःfree from fever/anguish
विगतज्वरः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + गम् (धातु) + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (vigata-jvara = departed fever/anguish); क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Then heroic Lakshmana coming close to the great self-Raghava, in shaking tone (being tired) reported" Indrajith is killed."

L
Lakshmana (Saumitri)

FAQs

Dharma is sustained through restoration and readiness: Lakṣmaṇa’s recovery signifies that strength is to be regained for righteous service, not for ego or conquest.

Lakṣmaṇa’s wounds and pain are removed; he rapidly returns to full vitality and becomes joyful.

Resilient devotion—Lakṣmaṇa’s renewed steadiness to continue supporting Rāma’s cause.