Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

सशल्योऽयंमहाप्राज्ञस्सौमित्रिर्मित्रवत्सलः ।।।।यथाभवतिसुस्वस्थस्तथात्वंसमुपाचर ।

saśalyo 'yaṃ mahāprājñaḥ saumitrir mitravatsalaḥ |

yathā bhavati susvasthaḥ tathā tvaṃ samupācara ||6.92.20||

മഹാപ്രാജ്ഞനും മിത്രവത്സലനുമായ സൗമിത്രി ഇപ്പോഴും അമ്പുകളുടെ ശല്യം വഹിക്കുന്നു. അവൻ പൂർണ്ണമായി സുഖസ്ഥനാകുന്ന വിധത്തിൽ നീ ചികിത്സിക്കണം.

saśalyaḥwith arrow-shafts (still in him)
saśalyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa + śalya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (ayam saumitriḥ); तत्पुरुषसमासः (शल्येन सह)
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
mahāprājñaḥvery wise
mahāprājñaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + prājña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारयसमासः (महान् प्राज्ञः)
saumitriḥSaumitra (Lakshmana)
saumitriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
mitra-vatsalaḥaffectionate to friends
mitra-vatsalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmitra + vatsala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषसमासः (मित्रेषु वत्सलः)
yathāso that/as
yathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner)
bhavatibecomes/is
bhavati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन
susvasthaḥcompletely well
susvasthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu + svastha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारयसमासः (सु-स्वस्थः)
tathāthus/accordingly
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूप (correlative adverb)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
samupācaratreat/attend (him)
samupācara:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa + √car (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; उपसर्गद्वयम् (सम्, उप)

"O very wise Sushena! Treat Saumithri in such a way that this Lakshmana, loved by friends pained by the arrows pierced, will be relieved."

R
Rāma
S
Suṣeṇa
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)

FAQs

Dharma includes compassion and duty of care: even in war, tending the wounded promptly is righteous conduct and part of responsible kingship.

Rāma calls upon Suṣeṇa, the physician, to remove the embedded arrows and restore Lakṣmaṇa’s health.

Protective responsibility and humane leadership—Rāma prioritizes healing and the well-being of his closest ally.