Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

त्यक्त्वाप्राणान्विवेष्टन्तोरामप्रियचिकीर्षवः ।।।।यन्निमित्तंहियुध्यामोहतासाजनकात्मजा ।

tyaktvā prāṇān vivēṣṭanto rāmapriya-cikīrṣavaḥ | yan-nimittaṃ hi yudhyāmo hatā sā janakātmajā ||

“രാമനു പ്രിയമായ കാര്യം ചെയ്യുവാൻ ഞങ്ങൾ പ്രാണം പോലും ത്യജിക്കാൻ സന്നദ്ധരാണ്; എന്നാൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിന്റെ കാരണമായ ജനകനന്ദിനി സീതാദേവി വധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.”

त्यक्त्वाhaving given up
त्यक्त्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√त्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having abandoned’
प्राणान्lives/breaths
प्राणान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्
विवेष्टन्तःthey strive/exert themselves
विवेष्टन्तः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√वेष्ट् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; वर्तमानकाले ‘they strive/make efforts’
रामप्रियचिकीर्षवःthose wishing to do what pleases Rama
रामप्रियचिकीर्षवः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + प्रिय + चिकीर्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (रामस्य प्रियं चिकीर्षवः = wishing to do what is pleasing to Rama)
यत्-निमित्तम्the reason for which
यत्-निमित्तम्:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम) + निमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (यस्य निमित्तम् = for which reason)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/कारणार्थक
युध्यामःwe fight
युध्यामः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
हताkilled
हता:
विधेय (Vidheya/विधेय)
TypeAdjective
Root√हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
साshe
सा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
जनकात्मजाJanaka's daughter (Sita)
जनकात्मजा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक + आत्मजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जनकस्य आत्मजा)

"To please Rama, we are giving up life. Let us make Rama know that the daughter of Janaka for whose sake we are fighting this war and giving up life has been killed."

H
Hanumān
R
Rāma
S
Sītā (Janakātmajā)
J
Janaka

FAQs

It stresses truth (satya) and right purpose: sacrifice is meaningful only when aligned with the true objective; if the purpose is lost, blind fighting becomes adharma.

Hanumān reframes the battle’s purpose, stating that if Sītā is dead, the rationale for continued sacrifice and fighting collapses.

Purpose-driven devotion—loyalty to Rāma guided by clarity of ends, not mere rage or momentum.