Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

इन्द्रजित्-हनूमद्-युद्धं तथा निकुम्भिलायां होमः

Indrajit vs Hanuman; Indrajit’s Nikumbhila rite

सनिवार्यपरानीकमब्रवीत्तान्वनौकसः ।।।।हनूमान् सन्निवर्तध्वं न नस्साध्यमिदंबलम् ।

sa nivārya parānīkam abravīt tān vanaukasaḥ | hanūmān sannivartadhvaṃ na naḥ sādhyam idaṃ balam ||

ശത്രുസൈന്യത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തി ഹനുമാൻ വനവാസികളായ വാനരന്മാരോടു പറഞ്ഞു: “തിരിഞ്ഞുപോകുവിൻ; ഈ സമയത്ത് ഈ സൈന്യത്തെ ജയിക്കുക നമുക്കു സാധ്യമല്ല.”

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
निवार्यhaving restrained
निवार्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-√वृ (धातु) + ल्यप् (अव्यय-क्त्वान्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having restrained/checked’
परानीकम्the enemy army
परानीकम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootपर + अनीक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य अनीकम्)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तान्to them / those
तान्:
सम्प्रदान/कर्म (Addressee as Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; सर्वनाम
वनौकसःO forest-dwellers (vanaras)
वनौकसः:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवनौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन/प्रथमा-बहुवचनरूपम् (Vocative/Nominative plural form); षष्ठी-तत्पुरुषः (वने ओकः यस्य/वने ओकः)
हनूमान्Hanuman
हनूमान्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
सन्निवर्तध्वम्turn back/retreat
सन्निवर्तध्वम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-नि-√वृत् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्
not
:
निषेध (Niṣedha/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (Negation particle)
नःfor us / of us
नः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; सर्वनाम
साध्यम्possible/achievable
साध्यम्:
विधेय (Vidheya/विधेय)
TypeAdjective
Rootसाध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (predicative adjective)
इदम्this
इदम्:
कर्ता/विषय (Subject complement)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
बलम्force/army
बलम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

Hanuman made the enemy army retreat, and spoke to his own army," No use of defeating this army for us as our mission is not winning the army."

H
Hanumān
V
Vānaras (vanaukasaḥ)
E
Enemy army (parānīka)

FAQs

Dharma includes strategic restraint: withdrawing is not cowardice when it prevents pointless loss and serves the higher righteous goal.

Hanumān halts the enemy’s immediate pressure and orders his side to regroup/withdraw from an unwinnable engagement.

Prudent leadership—knowing when to fight and when to conserve strength for the true objective.