Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

तौतुबद्धौशरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।अयंचसुमहान्नादशङ्कांजनयतीवमे ।।6.51.5।।

tau tu baddhau śarais tīkṣṇair bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

ayaṃ ca sumahān nādaḥ śaṅkāṃ janayatīva me ॥6.51.5॥

മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ആ സഹോദരന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും; എന്നാൽ ഈ അതിമഹത്തായ നാദം എനിക്ക് സംശയം ജനിപ്പിക്കുന്നു—അവർ ഇങ്ങനെ ആനന്ദിക്കുന്നതിന് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?

तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (dual)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
बद्धौbound
बद्धौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् — तौ/भ्रातरौ
शरैःby arrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् — शरैः
भ्रातरौthe two brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (rāmaś ca lakṣmaṇaś ca)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सुमहान्very great
सुमहान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् — नादः
नादःsound, roar
नादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शङ्काम्doubt, suspicion
शङ्काम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
जनयतिproduces, causes
जनयति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (as if)
मेto me, in me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (Genitive/Dative singular enclitic); अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान) अधिकम् — ‘to me/in me’

"The two brothers Rama and Lakshmana are bound by sharp arrows. By the loud noise that I hear I doubt in my mind!"

R
Rāvaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ś
śara (arrows)

FAQs

Even an adversary recognizes the need to seek truth: dharma values accurate understanding of reality before action, especially in crisis.

Rāvaṇa hears the vānaras’ triumphant roar and is unsettled because he believes Rāma and Lakṣmaṇa have been immobilized.

Prudence: the impulse to reassess assumptions when evidence (the roar) contradicts one’s expectations.