Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

इन्द्रजितः अन्तर्धानयुद्धं

Indrajit’s Concealed Assault and the Fall of Rama and Lakshmana

तौतुक्रूरेणनिहतौरक्षसाकामरूपिणा ।असृक्सुस्रुवतुस्तीव्रंजलंप्रस्रवणाविव ।।6.45.21।।

tau tu krūreṇa nihatau rakṣasā kāmarūpiṇā |

asṛk susruvatus tīvraṃ jalaṃ prasravaṇāv iva ||6.45.21||

ഇഷ്ടമെന്നപോലെ രൂപം ധരിക്കുന്ന ആ ക്രൂരരാക്ഷസൻ പ്രഹരിച്ചതോടെ, ആ ഇരുവരിൽ നിന്നു രക്തം പ്രബലധാരയായി ഒഴുകി—ഇരട്ട ഉറവകളിൽ നിന്നു വെള്ളം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ.

tauthose two
tau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Masculine, Nominative, Dual
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAdversative/contrast particle (निपात)
krūreṇaby the cruel
krūreṇa:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; qualifying rakṣasā
nihataustruck down/wounded
nihatau:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootni- + han (धातु) + nihata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPPP (क्त) from √han with prefix ni-; Masculine, Nominative, Dual; qualifying tau
rakṣasāby the rākṣasa
rakṣasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
kāmarūpiṇāby the shape-shifting one
kāmarūpiṇā:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (कर्मधारय/षष्ठी sense: kāmasya rūpam yasya), Masculine, Instrumental, Singular; qualifying rakṣasā
asṛkblood
asṛk:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasṛj/asṛk (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of susruvatuḥ
susruvatuḥflowed forth
susruvatuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsru (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Dual
tīvramviolently/copiously
tīvram:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottīvra (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषण-रूपेण द्वितीया), Neuter Accusative Singular used as adverb
jalamwater
jalam:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; upamāna in simile with iva
prasravaṇautwo springs/fountains
prasravaṇau:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootprasravaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (or Neuter), Nominative, Dual; subject of implied 'bhavataḥ' in simile: 'like two springs'
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormSimile particle (उपमा-निपात)

Wounded by the cruel Rakshasas capable of changing form at their will, blood flowed from their body copiously like water from spring bringing out their vital life breaths.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit (implied as the kāmarūpī rākṣasa in this episode)
R
Rākṣasa
A
Arrows (implied)

FAQs

By contrasting the brothers’ suffering with the attacker’s deceptive power, the verse points to a dharmic ideal: righteousness stands transparent and steadfast, while adharma relies on cruelty and disguise.

After the attack by the form-shifting rākṣasa (Indrajit), the brothers bleed profusely from their wounds.

Moral steadfastness under injustice: the righteous may be harmed by deceit, yet their cause remains untainted.