Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

तवदूतामहाराजक्षिप्रमर्हन्त्यवेक्षितुम् ।उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदोवात्रप्रयुज्यताम् ।।।।

tava dūtāḥ mahārāja kṣipram arhanty avekṣitum |

upapradānaṃ sāntvaṃ vā bhedo vā tra prayujyatām ||

മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ദൂതന്മാർ വേഗത്തിൽ ചെന്നു അവരെ നിരീക്ഷിക്കട്ടെ; അവിടെ ഉപപ്രദാനം (ലോഭന), സാന്ത്വനം (സമാധാനം) അല്ലെങ്കിൽ ഭേദം (വിഭേദം വിതയ്ക്കൽ)—യോഗ്യമായ ഉപായം പ്രയോഗിക്കപ്പെടട്ടെ.

śārdūlasyaof Shardula
śārdūlasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśārdūla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
vacaḥwords
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (वचस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having heard
rāvaṇaḥRavana
rāvaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
rākṣaseśvaraḥlord of rakshasas
rākṣaseśvaraḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootrākṣasa + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः: राक्षसानाम् ईश्वरः (lord of rakshasas)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); अर्थः—सहसा (suddenly/rashly)
vyagraḥagitated
vyagraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvyagra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
sampradhāryahaving considered
sampradhārya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam + pra + dhṛ (धृ धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having considered/deliberated
arthamthe matter/plan
artham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
ātmanaḥof himself
ātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootātman (आत्मन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
śukamShuka
śukam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (particle): called/by name
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (time adverb): then
rakṣaḥthe demon
rakṣaḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootrakṣas (रक्षस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘demon’ (rakshasa)
vākyama speech/message
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
arthavidāmof the wise
arthavidām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootarthavid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; ‘of the wise/knowers of policy’
varamexcellent
varam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘best/excellent’ (qualifying vākyam)

"Great sons of Dasaratha, Rama and Lakshmana, endowed with beautiful form and exceptional fortitude have come and set their foot on the seashore and settled to come to Sita."

R
Rāvaṇa

FAQs

It highlights rāja-nīti (political ethics): rulers must act with foresight. The verse also invites reflection on dharmic limits—methods like “bheda” (division) may be effective yet morally fraught.

The messenger recommends immediate reconnaissance and political tactics to counter the approaching enemy.

Strategic intelligence: swift observation and measured response.