Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः

Envoy-Ethics and the Episode of Śuka

बलंचामाकाशमावृत्यसर्वतोदशयोजनम् ।तत्त्वभूतंमहाराज क्षिप्रंवेदितुमर्हसि ।।।।

balaṃ cām ākāśam āvṛtya sarvato daśa-yojanam |

tattva-bhūtaṃ mahārāja kṣipraṃ veditum arhasi ||

സൈന്യം എല്ലാടവും വ്യാപിച്ച് പത്തു യോജനവരെ ആകാശം മൂടുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മഹാരാജാവേ, യഥാർത്ഥ സ്ഥിതി നീ ഉടൻ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതാണ്.

tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottvad (त्वद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम
dūtāḥmessengers/spies
dūtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
mahārājaO great king
mahārāja:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + rāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
kṣipramquickly
kṣipram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṣipram (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
arhantiare fit/ought
arhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (अर्ह् धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
avekṣitumto observe
avekṣitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootava + īkṣ (ईक्ष् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): to observe/inspect
upapradānamoffering (gifts/bribe)
upapradānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootupa + pradāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नीति-शब्दः (policy): offering/bribery/conciliation by gifts
sāntvamconciliation
sāntvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsāntva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नीति-शब्दः: conciliation
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle); अर्थः—वा (or)
bhedaḥdissension
bhedaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbheda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नीति-शब्दः: dissension/creating division
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय (or)
atrahere
atra:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place); अर्थः—अत्र (here/in this matter)
prayujyatāmlet it be employed
prayujyatām:
Vidhi (विधि/आज्ञा)
TypeVerb
Rootpra + yuj (युज् धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive): ‘let it be applied/used’

"Having heard the lamentation, Rama said to the Vanaras" Do not kill him. Set him free as he had come as an envoy."৷৷ ইত্যার্ষেবাল্মীকীযেশ্রীমদ্রামাযণেআদিকাব্যেযুদ্ধকাণ্ডেবিংশস্সর্গঃ ৷৷This is the end of the twentieth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

R
Rāvaṇa
V
Vānara army (implied)

FAQs

Satya (truth) in counsel: a ruler must face accurate information and respond responsibly, rather than denying reality.

A messenger warns Rāvaṇa about the scale and spread of the opposing forces, urging immediate understanding of the situation.

Prudence in governance: timely awareness and decision-making based on facts.