Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanumān pavanātmajaḥ |

harṣayan maithilīṃ vākyam uvācedaṃ mahāmatiḥ ||6.116.51||

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട പവനപുത്രനായ ഹനുമാൻ, മഹാമതി, മൈഥിലിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുവാൻ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तत्that
तत्:
विशेषण
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to वचनम्)
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Object of श्रुत्वा)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/ल्यप्), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पवनात्मजःson of the Wind-god
पवनात्मजः:
समानााधिकरण (Apposition to हनुमान्)
TypeNoun
Rootpavana + ātmaja (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पवनस्य आत्मजः)
हर्षयन्gladdening
हर्षयन्:
कर्ता-विशेषण (Concomitant action)
TypeVerb
Root√hṛṣ (धातु) causative √harṣay
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी
मैथिलीम्Maithili (Sita)
मैथिलीम्:
कर्म (Object of हर्षयन्)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
कर्म (Object of उवाच)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवाचsaid/spoke
उवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to वाक्यम्)
महामतिःthe great-minded/wise one
महामतिः:
समानााधिकरण (Apposition to हनुमान्)
TypeNoun
Rootmahā + mati (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महती मतिः यस्य/महती मतिः) used as epithet

On hearing Mythili, wise Hanuman spoke these words to her bringing joy to her.

H
Hanumān
M
Maithilī (Sītā)

FAQs

Dharma here is compassionate truthfulness: Hanumān speaks in a way that is both truthful and emotionally sustaining, relieving Sītā’s distress without deceit.

After Sītā speaks, Hanumān listens and then responds, preparing to convey encouraging, reliable news connected to Rāma’s victory.

Hanumān’s empathy and wise speech (vāg-vaibhava): he knows how to communicate truth so it becomes a source of strength.