Shloka 3
पुष्पकविमानदर्शनम्
Vision of the Pushpaka Aerial Chariot
न तत्र किञ्चिन्न कृतं प्रयत्नतोन तत्र किञ्चिन्न महार्हरत्नवत्।न ते विशेषा नियताः सुरेष्वपिन तत्र किञ्चिन्न महाविशेषवत्।।।।
na tatra kiñcin na kṛtaṃ prayatnato na tatra kiñcin na mahārharatnavat |
na te viśeṣā niyatāḥ sureṣv api na tatra kiñcin na mahāviśeṣavat ||
ആ പുഷ്പകത്തിൽ പരിശ്രമപൂർവ്വം നിർമ്മിക്കപ്പെടാത്തതൊന്നുമില്ലായിരുന്നു; മഹാർഹരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെടാത്തതൊന്നുമില്ലായിരുന്നു. ഇത്തരമൊരു അപൂർവ വൈഭവം ദേവന്മാരിലും പോലും നിശ്ചിതമായി കാണാനില്ല; അവിടെ പരമവിശേഷതയില്ലാത്തതൊന്നുമില്ലായിരുന്നു.
There was nothing in Pushpaka which was not executed carefully with special effort, nothing which was not made of precious stones. Such privileges were not available to even gods. Indeed there was nothing which was not unique.
FAQs
The verse indirectly highlights that excellence and order arise from disciplined effort (prayatna). In Ramayana’s ethical world, capability and splendour are ideally grounded in restraint and right use, not mere indulgence.
While searching within Laṅkā for Sītā, Hanumān observes the extraordinary Puṣpaka vimāna and its unparalleled craftsmanship and wealth.
Hanumān’s attentive discernment and steadiness: he notices details without being distracted from his dharmic mission of locating Sītā.