Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

रामलक्षणवर्णनम्

Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita

विचित्य वनदुर्गाणि गिरिप्रस्रवणानि च।अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं समुद्यताः।।।।

vicitya vanadurgāṇi giriprasravaṇāni ca | anāsādya padaṃ devyāḥ prāṇāṃs tyaktuṃ samudyatāḥ ||

ദുര്‍ഗമമായ വനദുര്‍ഗങ്ങളും പർവ്വതപ്രസ്രവണങ്ങളും അന്വേഷിച്ചിട്ടും ദേവിയുടെ സ്ഥലം കണ്ടെത്താനാകാതെ, ഞങ്ങൾ പ്രാണത്യാഗത്തിനായി ഒരുങ്ങി നിന്നു.

विचित्यhaving searched
विचित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि + चि (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्यय; ‘having searched/examined’
वनदुर्गाणिforest strongholds / difficult forests
वनदुर्गाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन-दुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—वनं दुर्गं (कर्मधारयः)
गिरिप्रस्रवणानिmountain streams
गिरिप्रस्रवणानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि-प्रस्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—गिरेः प्रस्रवणानि (षष्ठी-तत्पुरुषः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात
अनासाद्यnot finding
अनासाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअन् + आ + सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund) with negation-prefix अन्; अव्यय; ‘not having reached/obtained’
पदम्place/trace (here: whereabouts/feet)
पदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देव्याःof the lady (Sita)
देव्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
प्राणान्lives
प्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
त्यक्तुम्to give up
त्यक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्यय
समुद्यताःwere ready
समुद्यताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + यम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ready/resolved’

"We decided to give up our lives since we were unable to see the feet of the queen (Sita) even after searching the forest fortresses and the (banks of) mountain streams.

S
Sita
H
Hanuman
M
Mountain streams (giriprasravaṇāni)

FAQs

Dharma is relentless effort in service of the innocent; the verse highlights exhaustive searching as a moral obligation toward Sītā and toward Rāma’s cause.

Hanumān describes the breadth of the search—forests and mountain waters—followed by despair when no trace of Sītā was found.

Utsāha (zeal) and sevā-bhāva (spirit of service): they explored difficult terrain for Sītā’s sake.