Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

रामलक्षणवर्णनम्

Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita

स्वराज्यं प्राप्य सुग्रीवस्समानीय हरीश्वरान्।त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान्।।।।

svarājyaṃ prāpya sugrīvaḥ samānīya harīśvarān | tvadarthaṃ preṣayāmāsa diśo daśa mahābalān ||

സ്വരാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത ശേഷം, സുഗ്രീവൻ വാനരാധിപന്മാരെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി, നിന്റെ കാര്യമെന്നോർത്തു മഹാബലന്മാരെ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും അന്വേഷിക്കാൻ അയച്ചു.

स्वराज्यम्own kingdom
स्वराज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—स्व + राज्य (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘स्वस्य राज्यं’)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having obtained’
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
समानीयhaving gathered
समानीय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + आ + नी (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having assembled/collected’
हरीश्वरान्lords/leaders of the monkeys
हरीश्वरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—हरि + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘हरीणाम् ईश्वराः’)
त्वदर्थम्for your sake
त्वदर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootत्वदर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (purpose adverbial); समासः—त्वद् + अर्थ (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘तव अर्थः’ → ‘for your sake’)
प्रेषयामासsent
प्रेषयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + इष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘sent forth’
दिशःdirections
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन (Vedic/epic alternation; object of motion)
दशten
दश:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक विशेषण, अव्ययवत्/अविकारी; ‘ten’ (qualifies महाबलान्)
महाबलान्very strong (ones)
महाबलान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—महत् + बल (कर्मधारयः: ‘महद् बलं येषां ते’)

"Having obtained his kingdom Sugriva despatched the vanara leaders to all ten directions (to search for you).

S
Sugriva
S
Sita
V
Vanara chiefs

FAQs

Dharma appears as responsibility toward the afflicted: Sugrīva uses restored power not for indulgence but to fulfill duty to Rāma and to seek Sītā for her welfare.

Hanumān explains that once Sugrīva regained kingship, he organized a systematic, kingdom-wide search operation for Sītā.

Kṛtajñatā (gratitude) and rāja-dharma (kingly duty): Sugrīva repays Rāma’s help by mobilizing resources for Sītā’s rescue.