Shloka 39
रामलक्षणवर्णनम्
Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita
Devanagari script
तानि रामाय दत्तानि मयैवोपहृतानि च।स्वनवन्त्यवकीर्णानि तस्मिन्विगतचेतसि।।।।
Transliteration
tāni rāmāya dattāni mayaivopahṛtāni ca | svanavantyavakīrṇāni tasmin vigatacetasi ||
Translation
ആ ആഭരണങ്ങൾ ഞാൻ തന്നെയാണ് ശേഖരിച്ച് രാമനോട് അർപ്പിച്ചത്. കിലുക്കം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് ചിതറിക്കിടന്ന അവ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
Word by Word
तानिthose (ornaments)
तानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म
अङ्केon (his) lap
अङ्के:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
दर्शनीयानिlovely/beautiful
दर्शनीयानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त: अनीयर् (gerundive; ‘to be seen/beautiful’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘तानि’ इत्यस्य विशेषण
कृत्वाhaving placed
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having placed/made’
बहुविधम्in many ways
बहुविधम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootबहु + विध (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative): ‘in many ways’
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
तेनby him
तेन:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ/करण
देवप्रकाशेनby the divinely radiant one
देवप्रकाशेन:
Kartr (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदेव + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formसमास: देव-प्रकाश (तत्पुरुष/कर्मधारय; ‘देववत् प्रकाशः’), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘देवेन’ इत्यस्य विशेषण
देवेनby the noble/divine one (Rama)
देवेन:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ
परिदेवितम्lamented/wailed
परिदेवितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootपरि + दिव् (धातु)
Formकृदन्त: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘lamented’
Characters & Entities
H
HanumānR
RāmaS
Sītā (implied by context)O
Ornaments (ābharaṇāni)FAQs
Dharma as truthful witnessing and service: Hanumān faithfully preserves and delivers evidence, supporting the righteous cause with integrity.
Hanumān narrates that he gathered the fallen ornaments and handed them to Rāma, whose grief surged upon seeing them.
Hanumān’s conscientious devotion (bhakti) and reliability as a messenger and helper.