Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

यदि वाचं प्रदास्यामि द्विजातिरिव संस्कृताम्।रावणं मन्यमाना मां सीता भीता भविष्यति।।।।वानरस्य विशेषेण कथं स्यादभिभाषणम्।

yadi vācaṃ pradāsyāmi dvijātir iva saṃskṛtām | rāvaṇaṃ manyamānā māṃ sītā bhītā bhaviṣyati || vānarasya viśeṣeṇa kathaṃ syād abhibhāṣaṇam |

ഞാൻ ദ്വിജനായ ബ്രാഹ്മണനെപ്പോലെ ശുദ്ധസംസ്കൃത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞാൽ, സീത എന്നെ രാവണനെന്നു കരുതി ഭയപ്പെടാം; കാരണം പ്രത്യേകിച്ച് വാനരന് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുക എങ്ങനെ സാധ്യം?

यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Sambandha/condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय
वाचम्speech
वाचम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रदास्यामिI will give/utter
प्रदास्यामि:
क्रिया (Kriyā/verb)
TypeVerb
Rootप्र-√दा (धातु)
Formलृट्-लकार, परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
द्विजातिःa twice-born (brahmin)
द्विजातिः:
उपमान (Upamāna/standard of comparison)
TypeNoun
Rootद्विजाति (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (द्वौ जातौ यस्य/द्विजः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Sambandha/comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
संस्कृताम्Sanskrit; refined
संस्कृताम्:
कर्म (Karma/object qualifier)
TypeAdjective
Rootसंस्कृत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (वाचम् इति विशेषणम्)
रावणम्Ravana
रावणम्:
कर्म (Karma/object of thinking)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मन्यमानाthinking
मन्यमाना:
कर्ता (Kartā/subject qualifier)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सीता इति विशेषणम्)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/object of thinking)
TypeNoun
Rootअहम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सीताSita
सीता:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भीताafraid
भीता:
कर्ता (Kartā/subject qualifier)
TypeAdjective
Root√भी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सीता इति विशेषणम्)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
क्रिया (Kriyā/verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
वानरस्यof a vanara
वानरस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/possessor)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
करण (Karaṇa/manner)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्: 'especially')
कथम्how
कथम्:
सम्बन्ध (Sambandha/interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
स्यात्could be
स्यात्:
क्रिया (Kriyā/verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अभिभाषणम्speaking; address
अभिभाषणम्:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootअभि-भाषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

"I will certainly speak to her meaningfully in the language of the people. Otherwise it isnot possible to pacify the sinless Sita.

S
Sītā
R
Rāvaṇa
V
Vānara
D
Dvijāti (twice-born/Brahmin)

FAQs

Dharma includes protecting another’s mind from fear: even truthful speech can be harmful if it triggers suspicion; therefore one must speak truth in a manner that is safe and believable.

Hanumān evaluates that speaking highly polished Sanskrit may alarm Sītā, who is surrounded by deception and might suspect a disguised Rāvaṇa.

Empathy and discernment—Hanumān anticipates Sītā’s psychological state and adjusts his approach accordingly.