Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

षोडशः सर्गः (Sarga 16): Hanumān’s Recognition of Sītā and Renewed Lament

यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्।अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः।।5.16.13।।

yadi rāmaḥ samudrāntāṃ medinīṃ parivartayet |

asyāḥ kṛte jagac cāpi yuktam ity eva me matiḥ ||5.16.13||

ശ്രീരാമൻ അവൾക്കായി സമുദ്രപര്യന്തമായ ഭൂമിയെ—അല്ലെങ്കിൽ സമസ്ത ലോകത്തെയും—മറിച്ചിടുകയാണെങ്കിലും, അത് യുക്തമാണെന്നുതന്നെ എന്റെ മതി.

यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
समुद्रान्ताम्bounded by the ocean
समुद्रान्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमुद्र-अन्त (प्रातिपदिक; घटकाः: समुद्र + अन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मेदिनीम्)
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
परिवर्तयेत्might overturn/turn around
परिवर्तयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-वृत्/वर्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कृतेfor the sake
कृते:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; अर्थे ‘for (the sake of)’ (कृते-सप्तमी)
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-अव्यय (also/even)
युक्तम्proper, justified
युक्तम्:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Rootयुक्त (प्रातिपदिक; युज्-धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोगः ‘it is proper’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक (quotative particle)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic/only)
मेto me / my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; ‘my/to me’ (enclitic)
मतिःopinion, thought
मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

"Even if Rama turns this land stretching to the ocean upside down or even the entire world on account of her, it is justifiable, according to me.

R
Rāma
S
Sītā
E
Earth (Medinī)
O
Ocean (Samudra)

FAQs

Dharma as protection of the wronged: the verse argues that immense action is morally warranted when it serves justice—recovering Sītā and punishing adharma.

Hanumān weighs the scale of Rāma’s rightful response to Sītā’s abduction, affirming that even extreme measures would be ethically consistent.

Rāma’s commitment to righteousness and marital responsibility, as understood and endorsed by Hanumān.