Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

तस्य वेगसमाधूतैः पुष्पैस्तोयमदृश्यत।।।।ताराभिरभिरामाभिरुदिताभिरिवाम्बरम्।

tasya vega-samādhūtaiḥ puṣpais toyam adṛśyata |

tārābhir abhirāmābhir uditābhir ivāmbaram ||

അവന്റെ വേഗത്തിൽ കുലുങ്ങി വീണ പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് സമുദ്രജലം കാണാതെയായി; മനോഹരമായി ഉദിച്ച നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ആകാശംപോലെ.

तस्यof him, his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
वेग-समाधूतैःshaken off by speed
वेग-समाधूतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootवेग (प्रातिपदिक) + समाधूत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP; √धू with सम्-आ)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वेगेन समाधूतैः = shaken off by speed)
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
तोयम्water
तोयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अदृश्यतappeared, was seen
अदृश्यत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; नकारार्थे ‘अ’ (neg/privative) + passive sense: ‘was seen/appeared’
ताराभिःwith stars
ताराभिः:
Upamana-sadhana (उपमान-साधन)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
अभिरामाभिःcharming
अभिरामाभिः:
Upamana-sadhana (उपमान-साधन)
TypeAdjective
Rootअभिराम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ताराः)
उदिताभिःrisen
उदिताभिः:
Upamana-sadhana (उपमान-साधन)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (ताराः)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम्
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानम्

The sea-water looked splendid with flowers dropped by dint of his speed. It resembled the firmament spangled with enchanting stars just risen in the sky.

H
Hanumān
S
samudra (sea/ocean)
T
tārā (stars)
P
puṣpa (flowers)

FAQs

Right action leaves a beneficent trace: Hanumān’s dharmic mission beautifies the world symbolically, suggesting that righteous effort brings harmony rather than harm.

During Hanumān’s flight, flowers fall into the ocean, and the poet likens the scene to stars appearing in the sky.

Single-minded commitment—his speed reflects unwavering resolve in service of truth (Satya) and duty.