HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 163
Previous Verse
Next Verse

Shloka 163

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

हनुमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद्योजनमायतः।।।।चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत्तथोच्छ्रितम्।बभूव हनुमावनीरः पञ्चाशद्योजनोच्छ्रितः।।।।

hanumāṃs tu tataḥ kruddhas triṃśadyojanam āyataḥ | cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśat tathocchritam | babhūva hanumān vīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ ||

പിന്നീട് ഹനുമാൻ കൂടുതൽ ഉത്സാഹത്തോടെ മുപ്പത് യോജന വരെ വ്യാപിച്ചു; സുരസയും തന്റെ വിസ്തൃതമായ വായ് നാല്പത് യോജന വരെ ഉയർത്തി. അപ്പോൾ വീരനായ ഹനുമാൻ അമ്പത് യോജന ഉയരമുള്ളവനായി.

hanumānHanumān
hanumān:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
tualso/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/अन्वयार्थक ‘but/also’
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘then/from that’
kruddhaḥangry
kruddhaḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootkrudh (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
triṃśad-yojanamthirty yojanas
triṃśad-yojanam:
Visheshana (विशेषण/measure)
TypeNoun
Roottriṃśat (संख्या) + yojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; द्विगु-समासः
āyataḥextended (to)
āyataḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
cakāramade
cakāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
surasāSurasā
surasā:
Karta (कर्ता/subject of cakāra)
TypeNoun
Rootsurasā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
vaktrammouth
vaktram:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvaktra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
catvāriṃśatforty
catvāriṃśat:
Visheshana (विशेषण/measure)
TypeAdjective
Rootcatvāriṃśat (संख्या)
Formसंख्याशब्दः, अव्ययवत् प्रयोगः; परिमाणवाचक (forty)
tathāthus
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘thus/in that manner’
ucchritamraised/high
ucchritam:
Karma (कर्म/qualifier of vaktram)
TypeAdjective
Rootud-śri (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘raised/high’
babhūvabecame
babhūva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
hanumānHanumān
hanumān:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
vīraḥhero
vīraḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; उपपद-विशेषणार्थे
pañcāśad-yojana-ucchritaḥraised to fifty yojanas
pañcāśad-yojana-ucchritaḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootpañcāśat (संख्या) + yojana (प्रातिपदिक) + ucchrita (प्रातिपदिक/क्तान्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; तत्पुरुषः (pañcāśad-yojanaiḥ ucchritaḥ = raised to fifty yojanas)

Provoked, Hanuman further stretched his body to thirty yojanas and Surasa on her own enlarged her mouth to forty yojanas. Then the great hero Hanuman stretched hisbody to fifty yojanas.

H
Hanumān
S
Surasā

FAQs

Dharma is perseverance in a righteous duty: obstacles intensify, yet Hanumān’s commitment to Rāma’s purpose remains unbroken.

A contest of expansion continues—Hanumān grows larger to pass, Surasā enlarges her mouth to encompass him, escalating the test.

Indomitable will (utsāha): Hanumān refuses to be deterred and increases his effort proportionate to the challenge.