HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 164
Previous Verse
Next Verse

Shloka 164

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

हनुमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद्योजनमायतः।।5.1.163।।चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत्तथोच्छ्रितम्।बभूव हनुमावनीरः पञ्चाशद्योजनोच्छ्रितः।।5.1.164।।

hanumāṃs tu tataḥ kruddhas triṃśadyojanam āyataḥ | (5.1.163) cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśat tathocchritam | babhūva hanumān vīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ || (5.1.164)

ഈ ശ്ലോകം മുൻപത്തെ വിപുലീകരണക്രമം തന്നെയാണ് ആവർത്തിക്കുന്നത്— ഹനുമാൻ വ്യാപിക്കുന്നു, സുരസ വായ് വലുതാക്കുന്നു, പിന്നെ ഹനുമാൻ കൂടുതൽ ഉയരുന്നു; ദൈവിക പരീക്ഷയുടെ ഉഗ്രത വർധിക്കുന്നതിനെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

hanumānHanumān
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
tualso/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
kruddhaḥangry
kruddhaḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootkrudh (धातु) + kta (क्त)
Formक्तान्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
triṃśad-yojanamthirty yojanas
triṃśad-yojanam:
Visheshana (विशेषण/measure)
TypeNoun
Roottriṃśat (संख्या) + yojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
āyataḥextended
āyataḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
cakāramade
cakāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
surasāSurasā
surasā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsurasā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
vaktrammouth
vaktram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaktra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
catvāriṃśatforty
catvāriṃśat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcatvāriṃśat (संख्या)
Formसंख्याशब्दः (measure)
tathāthus
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ucchritamraised/high
ucchritam:
Karma (कर्म/qualifier)
TypeAdjective
Rootud-śri (धातु) + kta (क्त)
Formक्तान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
babhūvabecame
babhūva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
hanumānHanumān
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
vīraḥhero
vīraḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
pañcāśad-yojana-ucchritaḥraised to fifty yojanas
pañcāśad-yojana-ucchritaḥ:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootpañcāśat (संख्या) + yojana (प्रातिपदिक) + ucchrita (प्रातिपदिक/क्तान्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; तत्पुरुषः (measure)

Provoked, Hanuman further stretched his body to thirty yojanas and Surasa on her own enlarged her mouth to forty yojanas. Then the great hero Hanuman stretched his body to fifty yojanas.

H
Hanumān
S
Surasā

FAQs

Repetition in recensions often functions as emphasis: the righteous agent persists repeatedly, matching challenge with resolve while staying aligned with duty.

A recensional duplication reiterates the escalating size-contest between Hanumān and Surasā during the test of passage.

Steadfast persistence (niṣṭhā): the verse stresses unwavering continuation rather than a single momentary effort.