Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

स चचालाचलश्चापि मुहूर्तं कपिपीडितः।तरूणां पुष्पिताग्राणां सर्वं पुष्पमशातयत्।।।।

sa cacālācalaś cāpi muhūrtaṃ kapipīḍitaḥ | tarūṇāṃ puṣpitāgrāṇāṃ sarvaṃ puṣpam aśātayat ||

കപിയുടെ അമർച്ചകൊണ്ട് അചലമായ പർവ്വതം പോലും ഒരു നിമിഷം വിറച്ചു; പുഷ്പിത വൃക്ഷശിഖരങ്ങളിലെ എല്ലാ പുഷ്പങ്ങളും കുലുങ്ങി ഊഴ്ന്നുവീണു.

सःhe/that (mountain)
सः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
चचालshook/moved
चचाल:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अचलःthe mountain (immovable one)
अचलः:
कर्तृ (Karta; apposition to सः)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/अपि-कारक अव्यय (also/even)
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
कालाधिकरण (Time/Duration)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालाधिकरणार्थे (accusative of duration)
कपिपीडितःpressed by the monkey
कपिपीडितः:
कर्तृ (Karta; qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootकपि + पीडित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formकर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (by a monkey); पीडित = पीड्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तरूणाम्of trees
तरूणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन
पुष्पिताग्राणाम्whose tops were in bloom
पुष्पिताग्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्पित + अग्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (flowering-topped); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तरूणाम् इति विशेषणम्
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्म (Karma; qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुष्पम् इति विशेषणम्
पुष्पम्flowers
पुष्पम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अशातयत्made (them) fall/scattered
अशातयत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootशातय् (धातु; शात्/शद् caus.)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense 'caused to fall/scatter'

Pressed firmly by Hanuman, the mountain was shaken for a moment which caused the flowers to drop down from the tree tops.

H
Hanumān
M
Maināka (mountain)

FAQs

The verse primarily serves narrative description; ethically, it supports the dharmic mission by portraying the extraordinary power used in service of a righteous goal.

Hanumān’s contact/pressure upon the mountain causes it to tremble, scattering flowers from the trees.

Hanumān’s immense strength under disciplined purpose (power harnessed for a dharmic task).