Sarga 29

Verse 1

अथ तस्याप्रमेयस्य तद्वनं परिपृच्छत:।विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे।।1.29.1।।

അപ്രമേയ പരാക്രമനായ രാമൻ ആ വനത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സായ വിശ്വാമിത്രൻ അതിന്റെ വിവരണം പറയാൻ ആരംഭിച്ചു.

Verse 2

इह राम महाबाहो विष्णुर्देववर: प्रभु:।वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च।।1.29.2।।तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपा:।

ഇവിടെ, മഹാബാഹുവായ രാമാ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സർവേശ്വരപ്രഭുവുമായ വിഷ്ണു യോഗസാധനയും തപശ്ചരണവും ചെയ്യുന്നതിനായി അനവധി വർഷങ്ങളോളം, യುಗങ്ങളുടെ നൂറുകളോളം പോലും, മഹാതപസ്വിയായി വസിച്ചു.

Verse 3

एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मन:।।1.29.3।।सिद्धाश्रम इति ख्यातस्सिद्धो ह्यत्र महातपा:।

“മുനിപുംഗവേ, ഇന്നുതന്നെ ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിക്കണമേ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഈ സിദ്ധാശ്രമം പൂർണ്ണസിദ്ധിയിലേക്കെത്തട്ടെ; നിന്റെ വചനം സത്യമാകട്ടെ.”

Verse 4

एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलि:।।1.29.4।।निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रांश्च समरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुत:।।1.29.5।।

അന്നേ സമയത്ത് വിരോചനപുത്രനായ രാജാവ് ബലി—ഇന്ദ്രനെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടെ ദേവഗണങ്ങളെ ജയിച്ച്—മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ ആ സാമ്രാജ്യം ഭരിച്ചു.

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलि:।।1.29.4।।निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रांश्च समरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुत:।।1.29.5।।

അന്നേ സമയത്ത് വിരോചനപുത്രനായ രാജാവ് ബലി—ഇന്ദ്രനെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടെ ദേവഗണങ്ങളെ ജയിച്ച്—മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ ആ സാമ്രാജ്യം ഭരിച്ചു.

Verse 6

बलेस्तु यजमानस्य देवास्साग्निपुरोगमा:।समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे।।1.29.6।।

ബലി യജമാനനായി യാഗം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നിയെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു കൂടി, ഈ ആശ്രമത്തിൽ സ്വയം വിഷ്ണുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 7

बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम्।असमाप्ते क्रतौ तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम्।।1.29.7।।

“ഹേ വിഷ്ണോ! വിരോചനപുത്രനായ ബലി ഉത്തമമായ യാഗം നടത്തുന്നു; ആ ക്രതു സമാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പേ ഞങ്ങളുടെ കാര്യം സിദ്ധിക്കട്ടെ.”

Verse 8

ये चैनमभिवर्तन्ते याचितार इतस्तत:।यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्य: प्रयच्छति।।1.29.8।।

ഇവിടെയും അവിടെയും നിന്നു അവനെ സമീപിക്കുന്ന യാചകരോട്—അവർ എന്തു ചോദിച്ചാലും, എവിടെയായാലും, യഥാവിധി അപേക്ഷിച്ചാൽ—അവൻ അതെല്ലാം അവർക്കു ദാനമായി നൽകുന്നു.

Verse 9

स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपागत:।वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम्।।1.29.9।।

അതുകൊണ്ട് ദേവഹിതാർത്ഥമായി, ഹേ വിഷ്ണോ! മായായോഗംകൊണ്ട് വാമനഭാവം സ്വീകരിച്ച് ഈ പരമമംഗളകരമായ കാര്യം സഫലമാക്കുക.

Verse 10

एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभ:।अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा।।1.29.10।।देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्।।1.29.11।।

“ഇതിനിടയിൽ, ഹേ രാമ! അഗ്നിസമപ്രഭനായ കശ്യപൻ, അദിതിയോടുകൂടെ, സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ ദീപ്തനായി ശോഭിച്ചു,” എന്ന് വിശ്വാമിത്രൻ വിവരണത്തിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभ:।अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा।।1.29.10।।देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्।।1.29.11।।

“ദേവിയായ (അദിതി)യുടെ സഹായത്തോടെ ഭഗവാൻ ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങളുടെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, വരദനായ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു,” (വിശ്വാമിത്രൻ തുടർന്നു).

Verse 12

तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम्।तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम्।।1.29.12।।

നീ തപോമയൻ—തപസ്സിന്റെ സമാഹാരം, തപസ്സിന്റെ മൂർത്തി, തപസ്സുതന്നെ നിന്റെ സ്വഭാവം. ഹേ പുരുഷോത്തമാ, കഠിനമായി അനുഷ്ഠിച്ച തപസ്സിനാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 13

शरीरे तव पश्यामि जगत्सर्वमिदं प्रभो।त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गत:।।1.29.13।।

ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്തെയും ഞാൻ കാണുന്നു. നീ അനാദിയും വിവരണാതീതനും ആകുന്നു; ഞാൻ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 14

तमुवाच हरि: प्रीत: कश्यपं धूतकल्मषम्।वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम ।।1.29.14।।

അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഹരി, കല്മഷങ്ങൾ കഴുകിമാറ്റിയ കശ്യപനോട് പറഞ്ഞു: “വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; നിനക്കു മംഗളം. നീ വരത്തിന് അർഹൻ, എനിക്കു പ്രിയനും ആകുന്നു.”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीच: कश्यपोऽब्रवीत्।अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचत:।।1.29.15।।वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत।

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മരീചിയുടെ വംശജനായ കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: “ഹേ വരദാ, ഹേ സുവ്രതാ, പ്രസന്നനായി അദിതിക്കുവേണ്ടിയും ദേവന്മാർക്കുവേണ്ടിയും എനിക്കുവേണ്ടിയും അപേക്ഷിക്കുന്ന വരം നൽകുക.”

Verse 16

पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ।।1.29.16।।भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन ।शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि।।1.29.17।।

ഭഗവാനേ, അനഘനേ! അദിതിക്കും എനിക്കും പുത്രനായി അവതരിക്കണമേ. അസുരസൂദനേ, ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ഇളയ സഹോദരനാകുക; ദുഃഖാർത്തരായ ദേവന്മാർക്ക് സഹായം ചെയ്യാൻ നീ യോഗ്യനാകുന്നു.

Verse 17

पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ।।1.29.16।।भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन ।शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि।।1.29.17।।

ഭഗവാനേ, അനഘനേ! അദിതിക്കും എനിക്കും പുത്രനായി അവതരിക്കണമേ. അസുരസൂദനേ, ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ഇളയ സഹോദരനാകുക; ദുഃഖാർത്തരായ ദേവന്മാർക്ക് സഹായം ചെയ്യാൻ നീ യോഗ്യനാകുന്നു.

Verse 18

अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादा त्ते भविष्यति।सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नित:।।1.29.18।।

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ സ്ഥലം ‘സിദ്ധാശ്രമം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും. ദേവേശാ, എന്റെ അനുഷ്ഠാനം സിദ്ധമായി; ഭഗവാനേ, ഇനി ഇവിടെ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് പുറപ്പെടുക.

Verse 19

अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत।वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्।।1.29.19।।

അനന്തരം മഹാതേജസ്സായ വിഷ്ണു അദിതിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; വാമനരൂപം ധരിച്ചു വൈരോചനിയുടെ പുത്രനായ ബലിയെ സമീപിച്ചു.

Verse 20

त्रीन् क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानद:।आक्रम्य लोकान् लोकात्मा सर्वभूतहिते रत:।।1.29.20।।महेन्द्राय पुन: प्रादान्नियम्य बलिमोजसा।त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुन:।।1.29.21।।

പിന്നീട് മാനദനായ, ലോകാത്മാവായ, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിരതനായ പ്രഭു ബലിയിൽ നിന്ന് മൂന്നു പാദങ്ങൾ ഭിക്ഷയായി ചോദിച്ചു സ്വീകരിച്ചു; ആ മൂന്നു പാദങ്ങളാൽ സർവ്വലോകങ്ങളെയും വ്യാപിച്ചു. തുടർന്ന് തന്റെ ഓജസ്സാൽ ബലിയെ നിയന്ത്രിച്ച്, മഹാതേജസ്സായ അവൻ ത്രിലോകവും മഹേന്ദ്രന്‍ (ഇന്ദ്രന്‍) വീണ്ടും നൽകി, ശക്രന്റെ അധീനതയിൽ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

Verse 21

त्रीन् क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानद:।आक्रम्य लोकान् लोकात्मा सर्वभूतहिते रत:।।1.29.20।।महेन्द्राय पुन: प्रादान्नियम्य बलिमोजसा।त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुन:।।1.29.21।।

പിന്നീട് മാനദനായ, ലോകാത്മാവായ, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിരതനായ പ്രഭു ബലിയിൽ നിന്ന് മൂന്നു പാദങ്ങൾ ഭിക്ഷയായി ചോദിച്ചു സ്വീകരിച്ചു; ആ മൂന്നു പാദങ്ങളാൽ സർവ്വലോകങ്ങളെയും വ്യാപിച്ചു. തുടർന്ന് തന്റെ ഓജസ്സാൽ ബലിയെ നിയന്ത്രിച്ച്, മഹാതേജസ്സായ അവൻ ത്രിലോകവും മഹേന്ദ്രന്‍ (ഇന്ദ്രന്‍) വീണ്ടും നൽകി, ശക്രന്റെ അധീനതയിൽ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.

Verse 22

तेनैष पूर्वमाक्रान्त आश्रमश्श्रमनाशन:।मयापि भक्तय तस्यैष वामनस्योपभुज्यते।।1.29.22।।

ശ്രമം അകറ്റുന്ന ഈ ആശ്രമം മുമ്പ് ആ വാമനഭഗവാൻ അധിവസിച്ചിരുന്നതാണ്; ആ വാമനനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ ഇപ്പോൾ ഞാനും ഇതിനെ അനുഭവിച്ചു പരിപാലിക്കുന്നു.

Verse 23

एतमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिण:।अत्रैव पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिण:।।1.29.23।।

വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാക്ഷസർ ഈ ആശ്രമത്തിലേക്കുതന്നെ വരുന്നു; ഇവിടെ തന്നേ, ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്ര, ആ ദുഷ്ടചരിതന്മാരെ വധിക്കണം.

Verse 24

अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रममनुत्तमम्।तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद्यथा मम।।1.29.24।।

ഇന്ന്, ഹേ രാമാ, നാം അനുത്തമമായ സിദ്ധാശ്രമത്തിലേക്കു പോകാം; ഹേ താത, ഈ ആശ്രമസ്ഥലം എനിക്കുള്ളതുപോലെ നിനക്കും സ്വന്തമെന്നു കരുതുക.

Verse 25

प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनि:।शशीव गतनीहार: पुनर्वसुसमन्वित:।।1.29.25।।

മഹാമുനി ആശ്രമപദത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ദീപ്തനായി തിളങ്ങി—മഞ്ഞുമുക്തനായ ചന്ദ്രൻ പുനർവസു നക്ഷത്രത്തോടൊപ്പം ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 26

तं दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिन:।उत्पत्त्योत्पत्त्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्।।1.29.26।।

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സിദ്ധാശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ മുനിമാരും പെട്ടെന്നു എഴുന്നേറ്റ് വിശ്വാമിത്രമുനിയെ പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു.

Verse 27

यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते।तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्।।1.29.27।।

ധീമാനായ വിശ്വാമിത്രനു യഥോചിതമായ പൂജാസത്കാരം അർപ്പിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ ആ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാർക്കും അതിഥിധർമ്മപ്രകാരം আতിഥ്യം ചെയ്തു.

Verse 28

मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिन्दमौ।प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ।।1.29.28।।

അൽപസമയം വിശ്രമിച്ച ശേഷം, ശത്രുദമകരായ ആ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാർ—രഘുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദം—കൈകൂപ്പി മുനിശാർദൂലനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 29

अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुङ्गव।सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धस्स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव।।1.29.29।।

“മുനിപുംഗവേ, ഇന്നുതന്നെ ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിക്കണമേ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഈ സിദ്ധാശ്രമം പൂർണ്ണസിദ്ധിയിലേക്കെത്തട്ടെ; നിന്റെ വചനം സത്യമാകട്ടെ.”

Verse 30

एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महान् ऋषि: ।प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रिय:।।1.29.30।।

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട മഹാതേജസ്വിയായ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ—വ്രതത്തിൽ നിയതനും ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവനും—അപ്പോൾ ദീക്ഷാരീതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 31

कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ।प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां सन्ध्यामुपास्य च।।1.29.31।।स्पृष्टोदकौ शुची जप्यं समाप्य नियमेन च ।हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम् ।।1.29.32।।

ആ രണ്ടു കുമാരന്മാരും ആ രാത്രിയെ ശാന്തചിത്തത്തോടെ കഴിച്ചു, പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് വിധിപൂർവ്വം പ്രാതഃസന്ധ്യ ഉപാസിച്ചു.