Shloka 18
कौसल्याविलापः
Kausalya’s Lament and Ethical Analogies on Kingship
तथा ह्यात्तमिदं राज्यं हृतसारां सुरामिव।नाभिमन्तुमलं रामो नष्टसोममिवाध्वरम्।।2.61.18।।
tathā hy āttam idaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surām iva |
nābhimantum alaṃ rāmo naṣṭasomam ivādhvaram || 2.61.18 ||
അതുപോലെ, മറ്റുള്ളവർ മുമ്പേ അനുഭവിച്ച ഈ രാജ്യം സാരം ഊറ്റിയെടുത്ത മദ്യത്തെപ്പോലെയാണ്; സോമം നഷ്ടപ്പെട്ട അധ്വരയാഗം എങ്ങനെ അയോഗ്യമോ, അങ്ങനെ ശ്രീരാമൻ ഇതു സ്വീകരിക്കാൻ യോജ്യനല്ല.
Rama, highly determined will not suffer this indignity. If enraged, he can split open even mount Mandara with his sharp arrows.
FAQs
Dharma holds that authority without rightful essence—justice, consent, and proper transfer—becomes hollow and unacceptable to the righteous.
Continuing the ritual analogy, the speaker insists Rāma will not accept a sovereignty whose moral ‘essence’ has been drained by prior wrongful enjoyment.
Rāma’s refusal of compromised gain: he values righteousness over advantage.