HomeRamayanaAranya KandaSarga 9Shloka 22
Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

सीताया धर्मोपदेशः—शस्त्रसंयोगदोषकथा

Sita’s Counsel on Dharma and the Peril of Weapon-Association

नित्यं शस्त्रं परिवहन्क्रमेण स तपोधनः।।3.9.22।।चकार रौद्रीं स्वां बुद्धिं त्यक्त्वा तपसि निश्चयम्।

nityaṃ śastraṃ parivahan krameṇa sa tapodhanaḥ | cakāra raudrīṃ svāṃ buddhiṃ tyaktvā tapasi niścayam ||

ആ തപോധനനായ മുനി നിത്യവും ആയുധം ചുമന്നുനടന്നതുകൊണ്ട്, ക്രമേണ തപസ്സിലെ നിശ്ചയം ഉപേക്ഷിച്ച് തന്റെ ബുദ്ധിയെ രൗദ്രമാക്കി.

नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative); ‘always’
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
परिवहन्carrying
परिवहन्:
कर्ता-विशेषण
TypeVerb
Rootपरि-√वह् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘carrying’
क्रमेणgradually/in due course
क्रमेण:
करण/क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
तपोधनःthe ascetic rich in austerity (sage)
तपोधनः:
कर्ता-विशेषण
TypeNoun
Rootतपो-धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः ‘तपः एव धनं यस्य’ (epithet)
चकारmade/developed
चकार:
कर्ता-क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
रौद्रीम्fierce/violent
रौद्रीम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootरौद्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
स्वाम्his own
स्वाम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; आत्मीयवाचक-विशेषणम्
बुद्धिम्mind/intellect
बुद्धिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
त्यक्त्वाhaving given up
त्यक्त्वा:
क्रियाविशेषण
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund), पूर्वकालः; ‘having abandoned’
तपसिin austerity/penance
तपसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
निश्चयम्resolve
निश्चयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

While the sage moved about holding the weapon, he gave up the practice of penance gradually and developed a violent mindset.

Ś
śastra (weapon)
T
tapas

FAQs

External instruments (weapons) can reshape inner disposition; dharma requires guarding the mind so that duty does not degenerate into violence.

The story turns: continuous weapon-carrying leads the sage away from ascetic practice toward a harsh mentality.

Steadfastness in tapas is contrasted with its loss—highlighting the virtue of mental discipline.