HomeRamayanaAranya KandaSarga 9Shloka 20
Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

सीताया धर्मोपदेशः—शस्त्रसंयोगदोषकथा

Sita’s Counsel on Dharma and the Peril of Weapon-Association

स तच्छस्त्रमनुप्राप्य न्यासरक्षणतत्परः।।3.9.20।।वने तु विचरत्येव रक्षन्प्रत्ययमात्मनः।

sa tac chastram anuprāpya nyāsarakṣaṇatatparaḥ | vane tu vicaraty eva rakṣan pratyayam ātmanaḥ ||

ആ ആയുധം കൈപ്പറ്റിയ ശേഷം, ന്യാസം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിൽ തൽപരനായി, സ്വന്തം വിശ്വാസ്യത സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
अनुप्राप्यhaving received
अनुप्राप्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootअनु-√प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive), पूर्वकालः; ‘having obtained/received’
न्यास-रक्षण-तत्परःintent on protecting the deposit/trust
न्यास-रक्षण-तत्परः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootन्यास (प्रातिपदिक) + रक्षण (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः) ‘न्यासस्य रक्षणे तत्परः’
वनेin the forest
वने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-समुच्चय (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
विचरतिwanders
विचरति:
कर्ता-क्रिया (Finite verb)
TypeVerb
Rootवि-√चर् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/वाक्य-बल (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)
रक्षन्protecting
रक्षन्:
कर्ता-विशेषण (Concomitant action of subject)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (Present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘protecting’
प्रत्ययम्trust/pledge
प्रत्ययम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रत्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आत्मनःof himself/one's own
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

Having received the weapon as a trust, the sage went wandering in the forest, always attentive in safeguarding the weapon.

Ś
śastra (weapon)
V
vana (forest)

FAQs

Nyāsa-rakṣaṇa (protecting what is entrusted) is treated as dharma; integrity is maintained by safeguarding both the object and one’s credibility.

The entrusted weapon has been received, and the custodian continues daily forest life while remaining vigilant about the deposit.

Reliability and conscientiousness—being careful with entrusted responsibilities.