Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya

Aranya Kanda, Sarga 2

त्रीन्सिम्हान्श्चतुरो व्याघ्रान्द्वौ वृकौ पृषतान्दश।सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत्।अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम्।।।।

trīn siṃhān caturō vyāghrān dvau vṛkau pṛṣatān daśa | saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat | avasajya āyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam ||

മഹാനാദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ ഇരുമ്പ് ശൂലത്തിൽ മൂന്ന് സിംഹങ്ങളെയും നാല് കടുവകളെയും രണ്ട് ചെന്നായകളെയും പത്ത് മാൻകളെയും, കൂടാതെ കൊഴുപ്പ് പുരണ്ട ദന്തങ്ങളുള്ള മഹത്തായ ആനത്തലയെയും കുത്തി ചുമന്നിരുന്നു.

सःhe (that one)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (indeed/just)
सीताम्Sita
सीताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), √दृश् (to see)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मैथिलीम्Maithili (Sita)
मैथिलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सीताया उपनाम (apposition to ‘सीताम्’)
अभ्यधावत्ran towards
अभ्यधावत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√dhāv (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग ‘अभि-’ + √धाव् (to run)
सु-संक्रुद्धःhighly enraged
सु-संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu + saṃkruddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘सः’; कर्मधारय (very enraged)
प्रजाःpeople, subjects
प्रजाः:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural)
कालःTime/Death (Yama)
कालः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक (like)
अन्तकःthe Ender (Death)
अन्तकः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootantaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘कालः’ इत्यस्य विशेषण/पर्याय (Death)

Roaring loudly, he carried an iron spit in which were pierced three lions, four tigers, two wolves, ten deer and the huge head of an elephant with its tusks smeared with the fat of flesh.

V
Virādha
E
Elephant (gaja)

FAQs

The verse depicts unchecked violence and cruelty as marks of adharma; dharma stands opposed to predation and the terrorizing of the living.

Virādha is shown as a fearsome hunter-like demon, carrying trophies of slaughter, heightening the urgency of the confrontation.

Protective responsibility—this imagery justifies the heroes’ duty to stop a being who harms all creatures.