Home›Ramayana›Aranya Kanda›Sarga 2›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 6

Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya

Aranya Kanda, Sarga 2

Devanagari script

वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम्।त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यमिवान्तकम्।।।।

Transliteration

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam | trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyam ivāntakam ||

Translation

അവന്‍ കൊഴുപ്പില്‍ നനഞ്ഞും രക്തം തളിച്ചും കിടക്കുന്ന കടുവത്തോല്‍ ധരിച്ചിരുന്നു; എല്ലാജീവികളെയും ഭീതിപ്പെടുത്തുന്നവന്‍, വായ് പിളര്‍ത്തി നില്‍ക്കുന്ന യമനെപ്പോലെ തോന്നി.

Word by Word
त्रीन्three
त्रीन्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण of ‘सिंहान्’
सिंहान्lions
सिंहान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsiṃha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
चतुरःfour
चतुरः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcatur (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण of ‘व्याघ्रान्’
व्याघ्रान्tigers
व्याघ्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvyāghra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
द्वौtwo
द्वौ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन; संख्याविशेषण of ‘वृकौ’
वृकौwolves
वृकौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन
पृषतान्spotted deer
पृषतान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛṣata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
दशten
दश:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र द्वितीया-बहुवचनार्थे (ten) qualifying ‘पृषतान्’
स-विषाणम्with tusk/horn
स-विषाणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsa + viṣāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव (‘विषाणेन सह’ = with tusk/horn) qualifying ‘शिरः’
वसा-दिग्धम्smeared with fat
वसा-दिग्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvasā + digdha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (‘वसया दिग्धम्’ = smeared with fat)
गजस्यof an elephant
गजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
महत्great, huge
महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘शिरः’
अवसज्यhaving impaled/fastened
अवसज्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootava-√saj (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), उपसर्ग ‘अव-’ + √सञ्ज्/सज् (to fasten/impale/hang)
आयसेon iron
आयसे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāyasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
शूलेon a spike
शूले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśūla (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; ‘आयसे शूले’ = on an iron spike
विनदन्तम्roaring, shouting
विनदन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootvi-√nad (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle), परस्मैपदी √नद् with उपसर्ग ‘वि-’; पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘पुरुषादम्’
महा-स्वनम्loud-voiced
महा-स्वनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā + svana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘पुरुषादम्’; कर्मधारय (loud-sounding)
Context

Wearing a tiger-skin, he resembled the god of death. With a wide, open mouth, wet with marrow and drenched with blood, he struck terror into all beings.

Characters & Entities
V
Virādha
A
Antaka (Death)

FAQs

Dharma requires confronting terror without yielding to it; the verse depicts fear as a weapon of adharma, which the righteous must overcome.

Virādha’s gruesome attire and death-like presence are described as he approaches the protagonists.

Fearlessness (abhaya)—the implied moral demand on Rāma and Lakṣmaṇa is steadiness in the face of horror.

←Previous Verse
Next Verse→