Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya

Aranya Kanda, Sarga 2

गम्भीराक्षं महावक्त्रं विकटं विषमोदरम्।बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम्।।।।

gambhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram | bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam ||

അവന്‍ ഗംഭീരമായ കണ്ണുകളും മഹാവിസ്തൃതമായ മുഖവും ഉണ്ടായിരുന്നു; രൂപം വികടം, വയര്‍ അസമമായി ഉന്തിയ; അത്യന്തം ഭീഭത്സനും വികൃതനും ദീര്‍ഘകായനും ഘോരദര്‍ശനനുമായിരുന്നു.

वसानम्wearing
वसानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle) from √वस् (to wear/dwell); पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘पुरुषादम्’ (wearing)
चर्मskin, hide
चर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcarma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
वैयाघ्रम्tiger(-skin)
वैयाघ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvaiyāghra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘चर्म’ (tiger’s)
वसा-अर्द्रम्wet with fat/marrow
वसा-अर्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvasā + ardra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘चर्म’; तत्पुरुष (‘वसया आर्द्रम्’ = wet with fat/marrow)
रुधिर-उक्षितम्drenched with blood
रुधिर-उक्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrudhira + ukṣita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘चर्म’; तत्पुरुष (‘रुधिरेण उक्षितम्’ = sprinkled/drenched with blood)
त्रासनम्terrifying
त्रासनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottrāsana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘पुरुषादम्’ (causing terror)
सर्व-भूतानाम्of all beings
सर्व-भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva + bhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘सर्वेषां भूतानाम्’ = of all beings)
व्यादित-आस्यम्with gaping mouth
व्यादित-आस्यम्:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Rootvyādita + āsya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘अन्तकम्’; तत्पुरुष (‘व्यादितम् आस्यम् यस्य’ = with gaping mouth)
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक (comparative particle: like/as)
अन्तकम्Death (Yama)
अन्तकम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootantaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

He was of dreadful appearance with deep eyes, a huge face and a big belly. He looked tall, ugly and frightening.

V
Virādha (described)

FAQs

The text contrasts the frightening form of adharma with the calm duty of the righteous: recognizing moral disorder often begins with perceiving its violent, predatory nature.

The narrator intensifies the scene by detailing Virādha’s terrifying physical features.

Discernment—seeing danger clearly without panic is implied as the heroes face the grotesque threat.