Shloka 21
Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya
Aranya Kanda, Sarga 2
परस्पर्शात्तु वैदेह्याः न दुःखतरमस्तिमे।पितुर्विनाशात्सौमित्रे स्वराज्यहरणात्तथा।।।।
parasparśāt tu vaidehyāḥ na duḥkhataram asti me |
pitur vināśāt saumitre svarājyaharaṇāt tathā ||3.2.21||
സൗമിത്രി, വൈദേഹിയെ മറ്റൊരു പുരുഷൻ സ്പർശിക്കുന്നതിലധികം ദുഃഖകരമായത് എനിക്കില്ല; അത് പിതാവിന്റെ നാശത്തേക്കാളും, എന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതേക്കാളും കൂടുതൽ വേദനാജനകം.
O Lakshmana! nothing is more sorrowful to me than the touch of Vaidehi by another. It is more painful to me than the death of my father or loss of my kingdom.
FAQs
Maryādā (moral boundary) in marriage: the protection of a spouse’s bodily dignity is treated as a supreme duty, outweighing even political loss.
Rama articulates to Lakshmana the depth of his anguish at Sita’s violation and abduction by Virādha.
Conjugal loyalty and protective righteousness: Rama’s priority is Sita’s safety and honor above personal power.