Shloka 19
Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya
Aranya Kanda, Sarga 2
या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी।।।।ययाहं सर्वभूतानां प्रियः प्रस्थापितो वनम्।अद्येदानीं सकामा सा या माता मध्यमा मम।।।।
yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī |
yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ priyaḥ prasthāpito vanam |
adye dānīṃ sakāmā sā yā mātā madhyamā mama ||3.2.19||
പുത്രന്റെ രാജ്യത്താലും തൃപ്തിയാകാത്ത ആ ദീർഘദർശിനിയായ സ്ത്രീ—സകലഭൂതങ്ങൾക്കും പ്രിയനായ എന്നെ വനത്തിലേക്കു അയച്ചവൾ; ഇന്ന്, ഇപ്പോൾ, എന്റെ മദ്ധ്യമാതാവിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
Kaikeyi, my middle mother is far-sighted indeed ! Not content with the kingdom alone see sent me, beloved of all beings, away to the forest. Let her cherished desire be fulfilled.
FAQs
Dharma includes truthful recognition of causes behind suffering and maintaining moral clarity even when wronged; Rama names the injustice without abandoning restraint.
Rama, seeing Sītā seized, interprets the present humiliation and danger as the culmination of Kaikeyī’s earlier plot that drove him into exile.
Satya and steadiness: Rama speaks a hard truth about Kaikeyī while keeping his focus on duty rather than uncontrolled rage.