HomeRamayanaAranya KandaSarga 2Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Virādha-saṃvādaḥ — Encounter with Virādha in the Daṇḍakāraṇya

Aranya Kanda, Sarga 2

अहं वनमिदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः।चरामि सायुधो नित्यमृषिमांसानि भक्षयन्।।।।

ahaṃ vanam idaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ | carāmi sāyudho nityam ṛṣi-māṃsāni bhakṣayan ||

ഞാൻ വിരാധൻ എന്ന രാക്ഷസൻ; ഈ ദുർഗ്ഗമമായ ഘനവനത്തിൽ എപ്പോഴും ആയുധധാരിയായി സഞ്ചരിച്ച്, ഋഷിമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നു.

अहम्I
अहम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (1st person)
वनम्forest
वनम्:
कर्म/अधिकरण (Range/area traversed; object-like)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
इदम्this
इदम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (demonstrative)
दुर्गम्inaccessible/dense
दुर्गम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
विराधःVirādha
विराधः:
समानााधिकरण (Apposition to ‘अहम्’)
TypeNoun
Rootविराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; व्यक्तिनाम (proper noun)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Naming marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-अव्ययम् (indeclinable meaning ‘by name’)
राक्षसःa demon
राक्षसः:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
चरामिI roam
चरामि:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
स-आयुधःarmed
स-आयुधः:
विशेषण (Qualifier of ‘अहम्’)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; अव्ययीभावः (आयुधैः सह)
नित्यम्always
नित्यम्:
काल-अधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative)
ऋषि-मांसानिflesh of sages
ऋषि-मांसानि:
कर्म (Karma/Object of eating)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + मांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषीणां मांसानि)
भक्षयन्eating/devouring
भक्षयन्:
कर्ता (Kartā/Agent, participial)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (Present active participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

I am a demon named Viradha. I move in this dense forest with my weapons eating the flesh of the sages.

V
Virādha
R
Rākṣasa
ṛṣi (sages)
V
vana (forest)

FAQs

The verse defines adharma plainly: predation upon sages and disruption of tapas. It establishes why the righteous must intervene to protect spiritual life.

Virādha identifies himself and openly confesses his violent way of life in the forest.

The need for protective righteousness—Rāma’s role as defender of ascetics is foregrounded by Virādha’s confession.