Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

इति रामो मुनेश्श्रुत्वा सह भ्रात्राभिवाद्य च।।।।प्रतस्थेऽमुद्दिश्य सानुजस्सीतया सह।

iti rāmo muneḥ śrutvā saha bhrātrābhivādya ca |

pratasthe ’m uddiśya sānujaḥ sītayā saha ||

മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, രാമൻ സഹോദരനോടുകൂടെ അദ്ദേഹത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു; സീതയോടും അനുജനോടും കൂടി ആ ദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

इतिthus
इति:
सम्बन्धसूचक (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मुनेःof the sage
मुनेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive), पूर्वकाल (prior action)
सहtogether with
सह:
सहकारक (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्ययम् (with instrumental)
भ्रात्राwith (his) brother
भ्रात्रा:
सहकारक (Association)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootअभि + वद् (धातु) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund), 'अभिवाद्य' = having saluted
and
:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
प्रतस्थेset out / departed
प्रतस्थे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
अगस्त्यम्Agastya
अगस्त्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उद्दिश्यintending / heading towards
उद्दिश्य:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootउद् + दिश् (धातु) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund), उद्देश्य/प्रयोजनार्थः (with the intention of)
सानुजःwith his younger brother
सानुजः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस + अनुज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: अनुजेन सह; पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'रामः' इत्यस्य विशेषणम्
सीतयाwith Sītā
सीतया:
सहकारक (Association)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सहtogether with
सह:
सहकारक (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्ययम्

Rama heard the words of the sage, offered him reverential salutations and set out along with his brother and Sita.

R
Rāma
S
Sītā
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma is reverence and gratitude: one honors spiritual teachers before acting on their guidance, showing humility and proper social-spiritual order.

Rāma accepts the guidance, pays respects to the sage, and begins the journey with Sītā and Lakṣmaṇa.

Vinaya (humility) and śraddhā (respectful trust) toward sages and their counsel.