
Narmadā Pilgrimage Itinerary: Sequence of Tīrthas, Rites, and Fruits
ഈ അധ്യായത്തിൽ നാരദൻ രാജേന്ദ്രനോട് പുലസ്ത്യവചനാനുസാരമായി നർമദാതീരത്തിലെ തീർത്ഥയാത്രാക്രമം വിവരിക്കുന്നു. നർമദാമണ്ഡലത്തിലെ പല തീർത്ഥങ്ങളെയും ക്രമമായി പറഞ്ഞ്, അവിടെയുള്ള സ്നാനം, ഉപവാസം, ദീപദാനം, പിതൃകൾക്കുള്ള പിണ്ഡ-തർപ്പണം, വൃഷഭദാനം മുതലായ ദാനധർമ്മങ്ങളുടെ വിധികളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഓരോ തീർത്ഥത്തിനും നിശ്ചിത ഫലം പ്രസ്താവിക്കുന്നു—പാപക്ഷയം, ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാദോഷനാശം, പുത്ര-പശു-ധനലാഭം, ഇഷ്ടസിദ്ധി, നരകഭയമുക്തി, പുനർജന്മനിവൃത്തി. കൂടാതെ പിതൃലോകം, രുദ്രലോകം, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപ്തി, ഇന്ദ്രസമാന ഐശ്വര്യം അല്ലെങ്കിൽ ഗണേശ്വരപദസിദ്ധി എന്നിവയും പറയുന്നു. അവസാനം വിമലേശ്വര/സാഗരേശ്വര പ്രസംഗങ്ങളുടെ പരമ മഹിമ സ്ഥാപിച്ച്, ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവണം-പഠനം ചെയ്യുന്നത് എല്ലാ വർണങ്ങൾക്കും, മന്ദബുദ്ധിക്കും പോലും, വിപുലമായ ശുഭഫലം നൽകുമെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Verse 1
नारद उवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र विहगेश्वरमुत्तमम् । दर्शनात्तस्यराजेंद्र मुच्यते सर्वपातकैः
നാരദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമനായ വിഹഗേശ്വരന്റെ അടുക്കൽ പോകണം. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടു സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 2
ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदेश्वरमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ നർമദേശ്വര തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ രാജാ, മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 3
अश्वतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । सुभगो दर्शनीयश्च भोगवान्जायते नरः
പിന്നീട് അശ്വതീർത്ഥത്തിലേക്കു ചെന്നു അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യണം. അതിനാൽ മനുഷ്യൻ സൗഭാഗ്യവാനും ദർശനീയനും ഭോഗസമ്പന്നനുമായി ജന്മിക്കുന്നു.
Verse 4
पितामहं ततो गच्छेद्ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पितृपिंडं तु दापयेत्
അതിനുശേഷം, പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവാൽ നിർമ്മിതമായ പിതാമഹ തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ പിതൃകൾക്കു പിണ്ഡദാനം ചെയ്യണം.
Verse 5
तिलदर्भविमिश्रं तु उदकं तु प्रदापयेत् । तस्य तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्
എള്ളും ദർഭയും കലർത്തിയ ജലം അർപ്പിക്കണം. ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അർപ്പിച്ചതെല്ലാം അക്ഷയമാകുന്നു.
Verse 6
सावित्री तीर्थमासाद्य यस्तु स्नानं समाचरेत् । विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते
സാവിത്രീ തീർത്ഥത്തിലെത്തി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളും കഴുകി നീക്കി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 7
मनोहरं च तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्पितृलोके महीयते
അവിടെയുതന്നെ മനോഹരവും പരമശോഭനവും ആയ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. ഹേ രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പിതൃലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 8
ततो गच्छेत राजेंद्र मानसं तीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्रुद्रलोके महीयते
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ ‘മാനസതീർത്ഥ’ത്തിലേക്ക് പോകണം. ഹേ രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 9
ततो गच्छेत राजेंद्र क्रतुतीर्थमनुत्तमम् । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापप्रणाशनम्
പിന്നീട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ ‘ക്രതുതീർത്ഥ’ത്തിലേക്ക് പോകണം. അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധവും സർവ്വപാപനാശിനിയും ആകുന്നു.
Verse 10
यान्यान्प्रार्थयते कामान्पशुपुत्रधनानि च । प्राप्नुयात्तानि सर्वाणि तत्र स्नात्वा नराधिप
ഹേ നരാധിപാ, മനുഷ്യൻ ഏത് ആഗ്രഹങ്ങളെയായാലും—പശു, പുത്രൻ, ധനം മുതലായവ—പ്രാർത്ഥിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 11
ततो गच्छेत राजेंद्र त्रिदशद्योति विश्रुतम् । तत्र ता ऋषिकन्यास्तु तपस्तप्यंति सुव्रताः
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ‘ത്രിദശദ്യോതി’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അവിടെ സുവ്രതകളായ ഋഷികന്യകൾ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
Verse 12
भर्त्ता भवतु सर्वासामीश्वरः प्रभुरव्ययः । प्रीतस्तेषां महादेवश्चंडरूपधरो हरः
അവ്യയനായ പ്രഭു, സർവ്വത്തിന്റെയും അധിപനും രക്ഷകനുമായവൻ തന്നേ അവരുടെ ഭർത്താവാകട്ടെ. അവരിൽ പ്രസന്നനായി ചണ്ഡരൂപധാരിയായ മഹാദേവൻ ഹരൻ അങ്ങനെ തന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
Verse 13
विकृतानन बीभत्सस्तच्च तीर्थमुपागतः । तत्र कन्या महाराज वराय परमेश्वरः
വികൃതമുഖത്തോടും ഭയാനകാവസ്ഥയോടും കൂടി അവൻ ആ തീർത്ഥത്തിലെത്തി. അവിടെ, മഹാരാജാ, പരമേശ്വരന്റെ വിവാഹാർത്ഥം ഒരു കന്യക സന്നിഹിതയായിരുന്നു.
Verse 14
कन्याऋद्धिं च यः सेवेत्कन्यादानं प्रयच्छति । तीर्थं तत्र महाराज दशकन्येति विश्रुतम्
‘കന്യാഋദ്ധി’ എന്ന അനുഷ്ഠാനം സേവിച്ച് കന്യാദാനം നൽകുന്നവൻ—അവിടെ, മഹാരാജാ, ആ തീർത്ഥം ‘ദശകന്യാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
Verse 15
तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो गच्छेत राजेंद्र स्वर्गबिंदुरिति श्रुतम्
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, രാജേന്ദ്രാ, ‘സ്വർഗബിന്ദു’ എന്നു ശ്രുതമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
Verse 16
तत्र स्नात्वा नरो राजन्दुर्गतिं च न पश्यति । अप्सरेशं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्
രാജൻ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ദുര്ഗതിയെ കാണുകയില്ല. തുടർന്ന് അവിടെ നിന്ന് ‘അപ്സരേശ’ത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെയും വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ആചരിക്കണം.
Verse 17
क्रीडते नागलोकस्थोऽप्सरोभिः सह मोदते । ततो गच्छेत राजेंद्र नरकं तीर्थमुत्तमम्
നാഗലോകത്തിൽ വസിച്ച് അവൻ അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം ക്രീഡിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ ‘നരക’ എന്ന ഉത്തമ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.
Verse 18
तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं नरकं च न गच्छति । भारभूतं ततो गच्छेदुपवासपरायणः
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ അവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. തുടർന്ന് ഉപവാസപരായണനായി അവിടെ നിന്ന് ‘ഭാരഭൂത’ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.
Verse 19
एतत्तीर्थं समासाद्य अवतारं तु शांभवम् । अर्चयित्वा विरूपाक्षं रुद्रलोके महीयते
ഈ തീർത്ഥം പ്രാപിച്ച് ശാംഭവ അവതാരത്തെ ദർശിച്ച്, വിരൂപാക്ഷനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു.
Verse 20
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा भारभूते महात्मनः । यत्रतत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः
ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്—മഹാത്മാവിന്റെ പുണ്യമഹിമയാൽ ‘ഭാരഭൂത’മായ അതിൽ—മനുഷ്യൻ എവിടെ മരിച്ചാലും അവൻ നിശ്ചയമായി ഗണേശ്വരഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 21
कार्तिकस्य तु मासस्य अर्चयित्वा महेश्वरम् । अश्वमेधाच्छतगुणं प्रवदंति मनीषिणः
കാർത്തിക മാസത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ചാൽ, മनीഷികൾ പറയുന്നതുപോലെ അതിന്റെ പുണ്യം അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന്റെ ശതഗുണം ആകുന്നു.
Verse 22
दीपकानां शतं कृत्वा घृतपूर्णं तु दापयेत् । विमानैः सूर्यसंकाशैर्व्रजते यत्र शंकरः
ആരു നൂറു ദീപങ്ങൾ ഒരുക്കി നെയ്യാൽ നിറച്ച് അർപ്പിക്കുമോ, അവൻ സൂര്യപ്രഭയായ വിമാനങ്ങളിൽ കയറി ശങ്കരൻ (ശിവൻ) വസിക്കുന്ന ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 23
वृषभं यः प्रयच्छेत शंखकुंदेंदु संनिभम् । वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
ശംഖം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻപോലെ വെളുത്ത വൃഷഭത്തെ ആരു ദാനം ചെയ്യുമോ, അവൻ വൃഷഭയുക്ത രഥത്തിൽ കയറി രുദ്രലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 24
चरुमेकं तु यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं मधुसंयुक्तं भक्ष्याणि विविधानि च
ഹേ നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും ഒരു ചരു അർപ്പിക്കുകയും, തേൻ ചേർത്ത പായസവും വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും നിവേദിക്കുകയും ചെയ്താൽ (അവന് മഹാപുണ്യം ലഭിക്കുന്നു)।
Verse 25
यथाशक्त्यनुराजेंद्र भोजयेत्सहदक्षिणम् । तस्यतीर्थप्रभावेण सर्वं कोटिगुणं भवेत्
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയോടുകൂടി യോഗ്യരെ ഭോജനിപ്പിക്കണം; ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ എല്ലാം കോടി മടങ്ങ് ഫലിക്കുന്നു।
Verse 26
नर्मदाया जलं सिक्त्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम् । दुर्गतिं च न पंश्यंति तस्य तीर्थप्रभावतः
നർമദാജലം കൊണ്ട് (ലിംഗം) സിഞ്ചനം ചെയ്ത് വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ)നെ അർച്ചിച്ചാൽ, ആ തീർത്ഥപ്രഭാവത്താൽ അവർ ദുര്ഗതിയെ കാണുകയില്ല।
Verse 27
एतत्तीर्थं समासाद्य यस्तुप्राणान्परित्यजेत् । सर्वपापविशुद्धात्मा व्रजते यत्र शंकरः
ഈ തീർത്ഥം പ്രാപിച്ച് അവിടെ തന്നെ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ, സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായി ശങ്കരൻ (ശിവൻ) വസിക്കുന്ന ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 28
जलप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । हंसयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
ഹേ നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവൻ, ഹംസയുക്തമായ വിമാനത്തിൽ രുദ്രലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 29
यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च हिमवांश्च महोदधिः । गंगाद्याः सरितो यावत्तावत्स्वर्गे महीयते
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ഹിമവാനും മഹാസമുദ്രവും, ഗംഗാദി നദികളും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം—അത്രകാലം അവൻ സ്വർഗത്തിൽ മഹിമിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 30
अनाशनं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । गर्भवासे तु राजेंद्र न पुनर्जायते नरः
ഹേ നരാധിപാ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ അനശനം (ഉപവാസം) ചെയ്യുന്നവൻ, വീണ്ടും ഗർഭവാസത്തിനായി പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല.
Verse 31
ततो गच्छेत राजेंद्र अटवीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्निंद्रस्यार्द्धासनंलभेत्
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഉത്തമമായ അടവീ-തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ രാജൻ, മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രാസനത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 32
शृंगतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्रापि स्नातमात्रस्य ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः
അതിനുശേഷം സർവ്വപാപനാശകമായ ശൃംഗതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം മാത്രമാൽ പോലും നിശ്ചയമായി ഗാണേശ്വരരുടെ പുണ്യഗതി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 33
एरंडीनर्मदायाश्च संगमं लोकविश्रुतम् । तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ഏരണ്ടീയും നർമദയും ചേരുന്ന സംഗമം ലോകവിഖ്യാതമാണ്. അവിടെ മഹാപുണ്യദായകമായ തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് സർവ്വപാപനാശനം ചെയ്യുന്നു.
Verse 34
उपवासपरो भूत्वा नित्यं ब्रह्मपरायणः । तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र मुच्यते ब्रह्महत्यया
ഉപവാസത്തിൽ തൽപരനായി, നിത്യം ബ്രഹ്മപരായണനായി, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 35
ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् । जमदग्निरिति ख्यातं सिद्धो यत्र जनार्दनः
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നർമദയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന സംഗമത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് ‘ജമദഗ്നി’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. അവിടെ ജനാർദനൻ സിദ്ധരൂപത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു.
Verse 36
यत्रेष्ट्वा बहुभिर्यज्ञैरिंद्रो देवाधिपोभवत् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नर्मदोदधिसंगमे
ഹേ രാജൻ, അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ഇന്ദ്രൻ ദേവാധിപനായ സ്ഥലത്ത്, ആ നർമദാ–സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് മഹാപുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 37
त्रिगुणस्याश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः । पश्चिमोदधिसायुज्यं मुक्तिद्वारविघाटनम्
മനുഷ്യൻ ത്രിഗുണ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു—പശ്ചിമസമുദ്രസായുജ്യവും മോക്ഷദ്വാരത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനവും।
Verse 38
तत्र देवाः सगंधर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । आराधयंति देवेशं त्रिसंध्यं विमलेश्वरम्
അവിടെ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടി, ഋഷികൾ, സിദ്ധർ, ചാരണർ എന്നിവരും—പ്രഭാതം, മധ്യാഹ്നം, സായാഹ്നം എന്ന ത്രിസന്ധ്യകളിൽ ദേവേശൻ വിമലേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു।
Verse 39
सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते । विमलेश्वरपरं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായ ആത്മാവ് രുദ്രലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു; വിമലേശ്വരത്തേക്കാൾ പരമമായ തീർത്ഥം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയുമില്ല।
Verse 40
तत्रोपवासं कृत्वा ये पश्यंति विमलेश्वरम् । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं व्रजंति ते
അവിടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് വിമലേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവർ സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധരായി രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।
Verse 41
ततो गच्छेत राजेंद्र केशिनीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नुपवासपरायणः
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ കേശിനീ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഹേ രാജൻ, മനുഷ്യൻ ഉപവാസത്തിൽ പരായണനായിരിക്കണം।
Verse 42
उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः । तत्र तीर्थप्रभावेण मुच्यते ब्रह्महत्यया
ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ച്, നിയന്ത്രിതനും നിയതാഹാരിയുമായ ഭക്തൻ, അവിടെ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമയാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।
Verse 43
सर्वतीर्थाभिषेकं च यः पश्येत्सागरेश्वरम् । योजनाभ्यंतरे तिष्ठेदावर्ते संस्थितः शिवः
‘സർവതീർത്ഥാഭിഷേകം’ നടക്കുന്ന വേളയിൽ സാഗരേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവന്റെ ഒരു യോജന പരിധിക്കുള്ളിൽ, ആ പുണ്യാവർത്തത്തിൽ സ്വയം ശിവൻ നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 44
तं दृष्ट्वा सर्वतीर्थानि दृष्टानि स्युर्न संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो यत्र रुद्र सः गच्छति
അവനെ ദർശിച്ചാൽ സർവതീർത്ഥങ്ങളും ദർശിച്ചതുപോലെ—സംശയമില്ല. എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി, രുദ്രൻ (ശിവൻ) ഉള്ളിടത്തേക്കു തന്നെ അവൻ പോകുന്നു।
Verse 45
नर्मदासंगमं यावद्यावच्चामरकंटकम् । तत्रांतरे महाराजन्तीर्थकोट्योदकस्थिताः
നർമദാ സംഗമത്തിൽ നിന്ന് അമരകണ്ടകം വരെ, ഹേ മഹാരാജാ, ആ മുഴുവൻ ഇടവേളയിലും ജലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ കോടി കോടി തീർത്ഥങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു।
Verse 46
तीर्थात्तीर्थाटनं चर्या ऋषिकोटिनिषेविता । अग्निहोत्रैश्च दिव्यांशैः सर्वैर्ज्ञानपरायणैः
തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് തീർത്ഥത്തിലേക്കുള്ള യാത്രാരൂപമായ ശീലാചരണം, കോടി ഋഷികൾ സേവിച്ചതു; അഗ്നിഹോത്രാദി എല്ലാ ദിവ്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളോടും കൂടി, ജ്ഞാനപരായണർക്കു ഇത് ഫലപ്രദമാകുന്നു।
Verse 47
सेवितास्तेन राजेंद्र ईप्सितार्थप्रदायिकाः । यश्चेदं वै पठेन्नित्यं शृणुयाद्वापि भक्तितः
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഇങ്ങനെ സേവിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവർ ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നവരാകുന്നു. ഇതിനെ നിത്യമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനും ഫലം പ്രാപിക്കും.
Verse 48
तं तु तीर्थानि सर्वाणि अभिषिंचंति पांडव । नर्मदा च सदा प्रीता भवेद्वै नात्र संशयः
ഹേ പാണ്ഡവാ! സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളും അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു; നർമദാ നദിയും സദാ അവനിൽ പ്രസന്നയായിരിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 49
प्रीतस्तस्य भवेद्रुद्रो मार्कंडेयो महामुनिः । वंध्या च लभते पुत्रान्दुर्भगा सुभगाभवेत्
അവനിൽ രുദ്രൻ പ്രസന്നനാകുന്നു; മഹാമുനി മാർകണ്ഡേയനും അനുകൂലനാകുന്നു. വന്ധ്യ സ്ത്രീ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും; ദുര്ഭാഗ്യവതി സൗഭാഗ്യവതിയാകും.
Verse 50
कुमारीं लभते भर्त्ता यच्च यो वाञ्छते फलम् । तदेव लभते सर्वं नात्र कार्या विचारणा
ഭർത്താവിന് കുമാരി (വധു) ലഭിക്കും; ആരെന്ത് ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അവൻ അതേ ഫലം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കും—ഇവിടെ സംശയമോ കൂടുതൽ വിചാരമോ വേണ്ട.
Verse 51
ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यस्तु लभते धान्यं शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम्
ബ്രാഹ്മണൻ വേദലാഭം പ്രാപിക്കും; ക്ഷത്രിയൻ വിജയിയാകും; വൈശ്യൻ ധാന്യസമൃദ്ധി നേടും; ശൂദ്രൻ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കും.
Verse 52
मूर्खस्तु लभते विद्यां त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः । नरकं च न पश्येत वियोनिं च न गच्छति
പ്രഭാതം, മധ്യാഹ്നം, സായാഹ്നം—ത്രിസന്ധ്യകളിലും ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവനായാലും സത്യവിദ്യ നേടുന്നു. അവൻ നരകം കാണുകയില്ല; ഹീന (അമാനുഷ) യോനിയിലേക്കും പോകുകയില്ല.