Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 109

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

रत्याद्या मृलहृदयभ्रुमध्येषु विचक्षणः । वाक्शक्तिलक्ष्मीबीजाद्या मातंग्यंताः प्रविन्यसेत् ॥ १०९ ॥

Transliteration

ratyādyā mṛlahṛdayabhrumadhyeṣu vicakṣaṇaḥ | vākśaktilakṣmībījādyā mātaṃgyaṃtāḥ pravinyaset || 109 ||

Translation

വിവേകമുള്ള সাধകൻ മൂലം, ഹൃദയം, ഭ്രൂമധ്യം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ‘രത്യാദി’ മന്ത്രങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം ന്യാസം ചെയ്യണം; കൂടാതെ വാക്-ശക്തി, ലക്ഷ്മീ ബീജങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ച് മാതംഗി വരെ മന്ത്രങ്ങളെയും സ്ഥാപിക്കണം॥১০৯॥

Word by Word

• रति-आद्याः: (mantras) beginning with ‘Rati’
• रति-आद्याः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (रत्यादयः)

• मृल: in the mṛla (region/center)
• मृल: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृल (प्रातिपदिक; स्थाननाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन (समासान्ते)

• हृदय: in the heart
• हृदय: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन (समासान्ते)

• भ्रु-मध्येṣu: in the middle of the eyebrows
• भ्रु-मध्येṣu: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भ्रू (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (भ्रुवोः मध्ये)

• विचक्षणः: the discerning one (practitioner)
• विचक्षणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विचक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• वाक्-शक्ति-लक्ष्मी-बीज-आद्याः: (mantras) beginning with ‘Vāk’, ‘Śakti’, ‘Lakṣmī’, ‘Bīja’
• वाक्-शक्ति-लक्ष्मी-बीज-आद्याः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (…-आद्याः = beginning with …)

• मातङ्गी-अन्ताः: ending with ‘Mātaṅgī’
• मातङ्गी-अन्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मातङ्गी (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (मातङ्गीपर्यन्ताः)

• प्रविन्यसेत्: should arrange/place (systematically)
• प्रविन्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वि-√न्यस् (धातु; विन्यासे)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual context within Vedanga-style instructions)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ratyā
• Vāk-Śakti
• Lakṣmī
• Mātaṅgī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—installing mantra-energies in key inner centers (root, heart, brow)—so the sādhaka’s body becomes a fit vessel for mantra-siddhi and focused worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it supports devotion by prescribing disciplined inner placement of divine names/seed-mantras, making worship more concentrated and reverent rather than merely external.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A practical ritual-technology: mantra-nyāsa (a procedural discipline aligned with śikṣā/mantra-prayoga traditions), specifying where and in what sequence mantras are to be installed.