Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 56

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर्दध्ना क्षीरेण वा घृतैः । शूले करंजवातारिसमिद्भिस्तैललोलितैः ॥ ५६ ॥

Transliteration

jvare dūrvāguḍūcībhirdadhnā kṣīreṇa vā ghṛtaiḥ | śūle karaṃjavātārisamidbhistailalolitaiḥ || 56 ||

Translation

ജ്വരത്തിൽ ദൂർവയും ഗുഡൂചിയും കൂടെ തൈര് അല്ലെങ്കിൽ പാൽ അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യ് ഉപയോഗിച്ച് (ഔഷധ/പ്രയോഗം) ചെയ്യണം. ശൂലം (ഉദരവേദന) വന്നാൽ കരഞ്ജവും വാതാരിയും എന്ന സമിധകൾ എണ്ണയിൽ നന്നായി പുരട്ടി/കുലുക്കി പ്രയോഗിക്കണം.

Word by Word

• ज्वरे: in fever
• ज्वरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विषय/अधिकरण (in fever)

• दूर्वागुडूचीभिः: with dūrvā grass and guḍūcī
• दूर्वागुडूचीभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: दूर्वा-गुडूची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण; ‘with dūrvā and guḍūcī’

• दध्ना: with curd
• दध्ना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण

• क्षीरेण: with milk
• क्षीरेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• घृतैः: with ghee
• घृतैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण

• शूले: in colic/pain
• शूले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विषय/अधिकरण (in colic/pain)

• करंजवातारिसमिद्भिः: with karañja/vātāri kindling-sticks
• करंजवातारिसमिद्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: करंज-वातारि-समिध् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण; ‘with kindling-sticks (samidh) of karañja and vātāri’

• तैललोलितैः: smeared with oil
• तैललोलितैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तैल-लोलित (प्रातिपदिक; √लुल्/√लोल्? past-participle sense ‘smeared/soaked’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण-विशेषण: ‘smeared with oil’

Speaker

Narada (teaching in a technical/vaidya-oriented passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows that dharma includes preserving the body through sattvic, tradition-backed remedies; practical well-being supports study, japa, and ritual life.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by prescribing simple, accessible treatments, it helps a devotee maintain health and steadiness for Vishnu-smaraṇa and daily religious observances.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A prayoga-style application of traditional materia medica—herbs, dairy media (curd/milk/ghee), and oil-based preparation—reflecting technical knowledge aligned with Vedanga-oriented instruction.