The Greatness of Viṣṇu (Viṣṇor Māhātmya)

Verse 1

सनक उवाच । भूयः शृणुष्व विप्रेन्द्र माहात्म्यं परमेष्ठिनः । सर्वपापहरं पुण्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम् 1. ॥ १ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! വീണ്ടും പരമേഷ്ഠിയുടെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ; അത് പുണ്യകരം, സർവപാപഹരം, മനുഷ്യർക്കു ഭുക്തിയും മുക്തിയും നൽകുന്നതുമാണ്।

Verse 2

अहो हरिकथालोके पापघ्न पुण्यदायिनी । शृण्वतां वदतां चैव तद्भक्तानां विशेषतः ॥ २ ॥

അഹോ! ഈ ലോകത്തിൽ ഹരികഥ പാപം നശിപ്പിക്കുകയും പുണ്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് അത് കേൾക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്ന ഹരിഭക്തർക്കു।

Verse 3

हरिभक्तिरसास्वादमुदिता ये नरोत्तमाः । नमस्करोम्यहं तेभ्यो यत्सङ्गान्मुक्तिभाग्नरः ॥ ३ ॥

ഹരിഭക്തിയുടെ രസം ആസ്വദിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്ന ആ നരോത്തമന്മാർക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; അവരുടെ സത്സംഗം കൊണ്ടു മനുഷ്യൻ മുക്തിയുടെ പങ്കാളിയാകുന്നു।

Verse 4

हरिभक्तिपरा ये तु हरिनामपरायणाः । दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा तेभ्यो नित्यं नमो नमः ॥ ४ ॥

ഹരിഭക്തിയിൽ പരരായി ഹരിനാമത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ആശ്രിതരായവർക്ക്—അവരുടെ പെരുമാറ്റം ദുഷ്ടമായാലും ശുദ്ധമായാലും—ഞാൻ നിത്യം വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 5

संसारसागरं तर्तुं य इच्छेन्मुनिपुङ्गव । स भजेद्धरिभक्तानां भक्तान्वै पापहारिणः ॥ ५ ॥

ഹേ മുനിപുങ്ഗവ! സംസാരസാഗരം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഹരിഭക്തരെ ഭജിച്ച് സേവിക്കണം; ആ ഭക്തർ തീർച്ചയായും പാപം ഹരിക്കുന്നവർ ആകുന്നു।

Verse 6

दृष्टः स्मृतः पूजितो वा ध्यातः प्रणमितोऽपि वा । समुद्धरति गोविन्दो दुस्तराद्भवसागरात् ॥ ६ ॥

ദർശനം മാത്രമായാലും, സ്മരണം, പൂജ, ധ്യാനം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രണമനം—എന്തായാലും—ഗോവിന്ദൻ ദുഷ്‌തരമായ ഭവസാഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 7

स्वपन् भुञ्जन् व्रजंस्तिष्ठन्नतिष्ठंश्च वदंस्तथा । चिन्तयेद्यो हरेर्नाम तस्मै नित्यं नमो नमः ॥ ७ ॥

ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, നടക്കുമ്പോഴും, നിൽക്കുമ്പോഴും, വിശ്രമിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും—ആരാണോ സദാ ഹരിനാമം ധ്യാനിക്കുന്നത്, അവനോട് ഞാൻ നിത്യവും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 8

अहो भाग्यमहो भाग्यं विष्णुभक्तिरतात्मनाम् । येषां मुक्तिः करस्थैव योगिनामपि दुर्लभा ॥ ८ ॥

അഹോ, എത്ര ഭാഗ്യം—എത്ര മഹാഭാഗ്യം—വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ രമിക്കുന്ന ആത്മാക്കളുടേത്; അവരുടെ മോക്ഷം കൈപ്പത്തിയിൽ തന്നെയെന്നപോലെ, യോഗികൾക്കും ദുർലഭമായതു.

Verse 9

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । वदतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ९ ॥

ഇവിടെയും അവർ ഈ പുരാതന പുണ്യചരിത്രം ഉദാഹരിക്കുന്നു; ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും—ഇരുവർക്കും—സകലപാപനാശം സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 10

आसीत् पुरा महीपालः सोमवंशसमुद्भवः । जयध्वज इति ख्यातो नारायणपरायणः ॥ १० ॥

പുരാതനകാലത്ത് സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു ഭൂപാലൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ‘ജയധ്വജൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ, നാരായണനിൽ തന്നെ പരായണൻ।

Verse 11

विष्णोर्देवालये नित्यं सम्मार्जनपरायणः । दीपदानरतश्चैव सर्वभूतदयापरः ॥ ११ ॥

അവൻ നിത്യവും വിഷ്ണുവിന്റെ ദേവാലയത്തിൽ ശുചീകരണസേവയിൽ പരായണനായി, ദീപദാനത്തിൽ രതനായി, സകലജീവികളോടും കരുണയിൽ നിഷ്ഠനായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 12

स कदाचिन्महीपालो रेवातीरे मनोरमे । विचित्रकुसुमोपेतं कृतवान्विष्णुमन्दिरम् ॥ १२ ॥

ഒരിക്കൽ ആ മഹീപാലൻ മനോഹരമായ രേവാതീരത്ത് നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശ്രീവിഷ്ണു മന്ദിരം പണിതു।

Verse 13

स तत्र नृपशार्दूलः सदा सम्मार्जने रतः । दीपदानपरश्चैव विशेषेण हरिप्रियः ॥ १३ ॥

അവിടെ ആ നൃപശാർദൂലൻ എപ്പോഴും മന്ദിരപരിസരം ശുചീകരിക്കുന്നതിൽ രതനായി, ദീപദാനത്തിൽ പരനായി; പ്രത്യേകിച്ച് ഹരിക്കു പ്രിയനായി.

Verse 14

हरिनामपरो नित्यं हरिसंसक्तमानसः । हरिप्रणामनिरतो हरिभक्तजनप्रियः ॥ १४ ॥

അവൻ നിത്യം ഹരിനാമത്തിൽ പരനായി, മനസ്സ് ഹരിയിൽ ലീനമായി; ഹരിപ്രണാമത്തിൽ നിരതനായി, ഹരിഭക്തജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയനായി.

Verse 15

वीतिहोत्र इति ख्यातो ह्यासीत्तस्य पुरोहितः । जयध्वजस्य चरितं दृष्ट्वा विस्मयमागतः ॥ १५ ॥

അവന്റെ പുരോഹിതൻ ‘വീതിഹോത്ര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; ജയധ്വജന്റെ ചരിതം കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 16

कदाचिदुपविष्टं तं राजानं विष्णुतत्परम् । अपृच्छद्वीतिहोत्रस्तु वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १६ ॥

ഒരു സമയം വിഷ്ണുതത്പരനായ ആ രാജാവ് ഉപവിഷ്ടനായിരിക്കെ, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായ വീതിഹോത്രൻ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു.

Verse 17

वीतिहोत्र उवाच । राजन्परमधर्मज्ञ हरिभक्तिपरायण । विष्णुभक्तिमतां पुंसां श्रेष्ठोऽसि भरतर्षभ ॥ १७ ॥

വീതിഹോത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, പരമധർമ്മജ്ഞനേ, ഹരിഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണപരായണനേ! ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, വിഷ്ണുഭക്തന്മാരിൽ നീയേ ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 18

सम्मार्जनपरो नित्यं दीपदानरतस्तथा । तन्मे वद महाभाग किं त्वया विदितं फलम् ॥ १८ ॥

നീ നിത്യം പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ ശുചീകരണത്തിൽ ലീനനാണ്; അതുപോലെ ദീപദാനത്തിലും രതനാണ്. ഹേ മഹാഭാഗാ, ഇതിന്റെ ഫലം നീ എന്തെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു?

Verse 19

संपादनेन वर्त्तीनां तैल संपादनेन च । संयुक्तोऽसि सदा भद्र यद्विष्णोर्गृहमार्जने ॥ १९ ॥

ഹേ ഭദ്രാ, നീ എപ്പോഴും തിരികൾ ഒരുക്കുന്നതിലും എണ്ണ സമ്പാദിക്കുന്നതിലും, കൂടാതെ ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ ഗൃഹം (ക്ഷേത്രം) ശുചീകരിക്കുന്നതിലും ലീനനാണ്.

Verse 20

कर्माण्यन्यानि सन्त्येव विष्णोः प्रीतिकराणि च । तथापि किं महाभाग एतयोः सततोद्यतः ॥ २० ॥

വിഷ്ണുവിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റു കർമ്മങ്ങളും ഉണ്ട്. എങ്കിലും ഹേ മഹാഭാഗാ, ഈ രണ്ടിലേയ്ക്ക് മാത്രം നീ എപ്പോഴും എന്തുകൊണ്ട് ഉത്സുകനായി നിലകൊള്ളുന്നു?

Verse 21

सर्वात्मना महापुण्यं नरेश विदितं च यत् । तद् ब्रूहि मे गुह्यतमं प्रीतिर्मयि तवास्ति चेत् ॥ २१ ॥

ഹേ നരേശാ, നീ സർവ്വാത്മനാ അറിഞ്ഞ മഹാപുണ്യകരമായ സത്യം എന്തായാലും, എനിക്കു നിന്നിൽ പ്രീതി ഉണ്ടെങ്കിൽ ആ പരമഗുഹ്യം എനിക്കു പറയുക.

Verse 22

पुरोधसैवमुक्तस्तु प्रहसन्स जयध्वजः । विनयावनतो भूत्वा प्रोवाचेदं कृताञ्जलि ॥ २२ ॥

പുരോഹിതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ജയധ്വജൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞ്, കരംകൂപ്പി ഭക്തിയോടെ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 23

जयध्वज उवाच । शृणुष्व विप्रशार्दूल मयैवाचरितं पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि श्रोतॄणां विस्मयप्रदम् ॥ २३ ॥

ജയധ്വജൻ പറഞ്ഞു— ഹേ വിപ്രശാർദൂലാ! ഞാൻ പണ്ടുകാലത്ത് ചെയ്തതു കേൾക്കുക. ജന്മസ്മരണശക്തിയാൽ അത് എനിക്ക് അറിയാം; ശ്രോതാക്കളെ അതിശയിപ്പിക്കും।

Verse 24

आसीत्पुरा कृतयुगे ब्रह्मन्स्वारोचिषेऽन्तरे । रैवतो नाम विप्रेन्द्रो वेदवेदाङ्गपारगः ॥ २४ ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! പുരാതനകാലത്ത്— കൃതയുഗത്തിൽ, സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ— റൈവതൻ എന്നൊരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും അവൻ പാരംഗതനായിരുന്നു।

Verse 25

अयाज्ययाजकश्चैव सदैव ग्रामयाजकः । पिशुनो निष्ठुरश्चैव ह्यपण्यानां च विक्रयी ॥ २५ ॥

യാഗത്തിന് അയോഗ്യർക്കായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, എപ്പോഴും ഗ്രാമയാജകനായി ദക്ഷിണയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, പരനിന്ദകനും ക്രൂരനും, കൂടാതെ വിൽക്കരുതാത്തതു വിൽക്കുന്നവൻ— ഇത്തരവൻ നിന്ദ്യൻ ആകുന്നു।

Verse 26

निषिद्धकर्माचरणात्परित्यक्तः स बन्धुभिः । दरिद्रो दुःखितश्चैव शीर्णाङ्गो व्याधितोऽभवत् ॥ २६ ॥

നിഷിദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ആചരിച്ചതിനാൽ ബന്ധുക്കൾ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അവൻ ദരിദ്രനും ദുഃഖിതനും ആയി; ശരീരം ക്ഷയിച്ച് രോഗബാധിതനായി।

Verse 27

स कदाचिद्धनार्थं तु पृथिव्यां पर्यटन् द्विजः । ममार नर्मदातीरे श्वासकासप्रपीडितः ॥ २७ ॥

ആ ദ്വിജൻ ഒരിക്കൽ ധനം തേടി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ നർമദാതീരത്ത് ശ്വാസക്കേടും ചുമയും പീഡിപ്പിച്ച് മരണപ്പെട്ടു।

Verse 28

तस्मिन्मृते तस्य भार्या नाम्ना बन्धुमती मुने । कामचारपरा सा तु परित्यक्ता च बन्धुभिः ॥ २८ ॥

മുനേ, അവൻ മരിച്ചപ്പോൾ ‘ബന്ധുമതി’ എന്ന പേരുള്ള അവന്റെ ഭാര്യ സ്വേച്ഛാചാരത്തിലേർപ്പെട്ടു; ബന്ധുക്കൾ തന്നെ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 29

तस्यां जातोऽस्मि चण्डालो दण्डकेतुरिति श्रुतः । महापापरतो नित्यं ब्रह्मद्वेषपरायणः ॥ २९ ॥

അവിടെയേ ഞാൻ ‘ദണ്ഡകേതു’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ചണ്ഡാലനായി ജനിച്ചു; നിത്യവും മഹാപാപത്തിൽ ലീനനായി ബ്രാഹ്മണധർമ്മത്തോടു ദ്വേഷപരനായിരുന്നു।

Verse 30

परदारपरद्र व्यलोलुपो जन्तुहिंसकः । गावश्च विप्रा बहवो निहता मृगपक्षिणः ॥ ३० ॥

പരസ്ത്രീയിലും പരധനത്തിലും ലോഭം കൊണ്ടു അവൻ ജീവഹിംസകനായി; അനേകം പശുക്കളും പല വിപ്രന്മാരും എണ്ണമറ്റ മൃഗപക്ഷികളും കൊല്ലപ്പെട്ടു।

Verse 31

मेरुतुल्यसुवर्णानि बहून्यपहृतानि च । मद्यपानरतो नित्यं बहुशो मार्गरोधकृत् ॥ ३१ ॥

മേരുവിനോളം വലുതായ അനവധി സ്വർണം അവൻ അപഹരിച്ചു; നിത്യവും മദ്യപാനത്തിൽ അടിമയായി പലവട്ടം വഴികൾ തടഞ്ഞു।

Verse 32

पशुपक्षिमृगादीनां जन्तूनामन्तकोपमः । कदाचित्कामसन्तप्तो गन्तुकामो रतिं स्त्रियः ॥ ३२ ॥

അവൻ പശു, പക്ഷി, മൃഗാദി ജീവികൾക്കു യമനെപ്പോലെ തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരിക്കൽ കാമതാപത്തിൽ ദഹിച്ച്, സ്ത്രീകളോടു രതിസുഖം തേടി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 33

शून्यं विष्णुगृहं दृष्ट्वा प्रविष्टश्च स्त्रिया सह । निशि रामोपभोगार्थं शयितं तत्र कामिना ॥ ३३ ॥

വിഷ്ണുവിന്റെ ഗൃഹം ശൂന്യമെന്ന് കണ്ടു, കാമാതുരൻ ഒരു സ്ത്രീയോടൊപ്പം അകത്തു കയറി. രാത്രിയിൽ ഭോഗത്തിനായി അവിടെ തന്നേ കിടന്നു.

Verse 34

ब्रह्मन्स्ववस्त्रप्रान्तेन कियद्देशः प्रमार्जितः । यावन्त्यः पांशुकणिकास्तत्र सम्मार्जिता द्विज ॥ ३४ ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റംകൊണ്ട് നീ എത്ര സ്ഥലമാണ് തുടച്ചത്? അവിടെ എത്ര ചെറുതായ ധൂളികണങ്ങൾ നീ തൂത്തുകൂട്ടി, ഹേ ദ്വിജാ!

Verse 35

तावज्जन्मकृतं पापं तदैव क्षयमागतम् । प्रदीपः स्थापितस्तत्र सुरतार्थं द्विजोत्तम ॥ ३५ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ജന്മം മുതൽ സഞ്ചിതമായ പാപമൊക്കെയും അതേ നിമിഷം ക്ഷയിച്ചു—അവിടെ (ദേവാരാധനാർത്ഥം) ദീപം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ.

Verse 36

तेनापि मम दुष्कर्म निःशेषं क्षयमागतम् । एवं स्थिते विष्णुगृहे ह्यागताः पुरपालकाः ॥ ३६ ॥

ആ കൃത്യത്താൽ എന്റെ ദുഷ്കർമ്മവും പൂർണ്ണമായി ക്ഷയിച്ചു. ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ വിഷ്ണുഗൃഹത്തിലേക്ക് നഗരരക്ഷകർ എത്തി.

Verse 37

जारोऽयमिति मां तां च हतवन्तः प्रसह्य वै । आवां निहत्य ते सर्वे निवृत्ताः पुररक्षकाः ॥ ३७ ॥

“ഇവൻ ജാരൻ!” എന്നു നിലവിളിച്ച് നഗരരക്ഷകർ ബലമായി എന്നെയും അവളെയും വധിച്ചു. ഞങ്ങളെ കൊന്ന ശേഷം അവർ എല്ലാവരും പിന്മാറി.

Verse 38

यदा तदैव सम्प्राप्ता विष्णुदूताश्चतुर्भुजाः । किरीटकुण्डलधरा वनमालाविभूषिताः ॥ ३८ ॥

അന്നേ നിമിഷം ചതുര്ഭുജരായ വിഷ്ണുദൂതന്മാർ എത്തി—കിരീടവും കുണ്ഡലവും ധരിച്ച്, വനമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച്.

Verse 39

तैस्तु स्रंपेरितावावां विष्णुदूतैरकल्मषैः । दिव्यं विमानमारुह्य सर्वभोगसमन्वितम् ॥ ३९ ॥

അകല്മഷരായ വിഷ്ണുദൂതന്മാരുടെ പ്രേരണയാൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും സർവ്വ ദിവ്യഭോഗങ്ങളാൽ സമന്വിതമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി.

Verse 40

दिव्यदेहधरौ भूत्वा विष्णुलोकमुपागतौ । तत्र स्थित्वा ब्रह्मकल्पशतं साग्रं द्विजोत्तम ॥ ४० ॥

ദിവ്യദേഹങ്ങൾ ധരിച്ചു ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വിഷ്ണുലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അവിടെ നൂറ് ബ്രഹ്മകല്പത്തേക്കാൾ അല്പം അധികകാലം വസിച്ചു.

Verse 41

दिव्यभोगसमायुक्तौ तावत्कालं दिवि स्थितौ । ततश्च भूभिभागेषु देवयोगेषु वै क्रमात् ॥ ४१ ॥

ദിവ്യഭോഗങ്ങളാൽ സമായുക്തരായി ഞങ്ങൾ അത്രകാലം സ്വർഗത്തിൽ വസിച്ചു. തുടർന്ന് ക്രമമായി ദേവയോഗങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഭൂമിയുടെ വിഭാഗങ്ങളിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു.

Verse 42

तेन पुण्यप्रभावेण यदूनां वंशसंभवः । तेनैव मेऽच्युता संपत्तथा राज्यमकण्टकम् ॥ ४२ ॥

ആ പുണ്യപ്രഭാവത്താൽ യദുവംശം ഉദ്ഭവിച്ചു; അതേ പുണ്യത്താൽ, ഹേ അച്യുതാ, എനിക്ക് അക്ഷയ സമൃദ്ധിയും കണ്ഠകരഹിതമായ (തടസ്സ-ശത്രുരഹിത) രാജ്യമും ലഭിച്ചു।

Verse 43

ब्रह्मन्कृत्वोपभोगार्थमेवं श्रेयो ह्यवाप्तवान् । भक्त्या कुर्वन्ति ये सन्तस्तेषां पुण्यं न वेद्म्यहम् ॥ ४३ ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഭോഗത്തിനായി ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാലും ഒരാൾക്ക് ചില ശ്രേയസ് ലഭിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന സജ്ജന്മാരുടെ പുണ്യത്തിന് അളവ് എനിക്ക് അറിയില്ല।

Verse 44

तस्मात्संमार्जने नित्यं दीपदाने च सत्तम । यतिष्ये परया भक्त्या ह्यहं जातिस्मरो यतः ॥ ४४ ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സത്തമാ, ഞാൻ നിത്യം പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ സംമാർജനവും ദീപദാനവും പരമഭക്തിയോടെ ചെയ്യാൻ പരിശ്രമിക്കും; കാരണം ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ എനിക്ക് പൂർവജന്മസ്മരണം ലഭിച്ചു।

Verse 45

यः पूजयेज्जगन्नाथमेकाकी विगतस्पृहः । सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमं पदम् ॥ ४५ ॥

ഏകാന്തത്തിൽ, സ്പൃഹയറ്റവനായി, ജഗന്നാഥനെ പൂജിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 46

अवशेनापि यत्कर्म कृत्वेमां श्रियमागतः । भक्तिमद्भिः प्रशान्तैश्च किं पुनः सम्यगर्चनात् ॥ ४६ ॥

അവശതയിൽ പോലും ഒരു കർമ്മം ചെയ്ത് ഈ സമൃദ്ധി ലഭിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭക്തിയുള്ളതും പ്രശാന്തവുമായ ഭക്തർ വിധിപൂർവം സമ്യക്അർച്ചന ചെയ്താൽ ഫലം എത്ര മഹത്തായിരിക്കും—ഇനി എന്തു പറയണം!

Verse 47

इति भूपवचः श्रुत्वा वीतिहोत्रो द्विजोत्तमः । अनन्ततुष्टिमापन्नो हरिपूजापरोऽभवत् ॥ ४७ ॥

രാജാവിന്റെ ഈ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ദ്വിജോത്തമനായ വീതിഹോത്രൻ അനന്തസന്തോഷം പ്രാപിച്ച് ശ്രീഹരിപൂജയിൽ പരായണനായി।

Verse 48

तस्माच्छृणुष्व विप्रेन्द्र देवो नारायणोऽव्ययः । ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि पूजकानां विमुक्तिदः ॥ ४८ ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ശ്രവിക്കൂ—അവ്യയനായ ദേവൻ നാരായണൻ ജ്ഞാനത്താലോ അജ്ഞാനത്താലോ പൂജിക്കുന്ന പൂജകർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു।

Verse 49

अनित्या बान्धवाः सर्वे विभवो नैव शाश्वतः । नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसङ्ग्रहः ॥ ४९ ॥

എല്ലാ ബന്ധുക്കളും അനിത്യരാണ്; വൈഭവവും ശാശ്വതമല്ല. മരണം നിത്യവും സമീപത്തിലാണ്; അതിനാൽ ധർമ്മസംഗ്രഹവും ആചരണമുമാണ് വേണ്ടത്।

Verse 50

अज्ञो लोको वृथा गर्वं करिष्यति महोद्धतः । कायः सन्निहितापायो धनादीनां किमुच्यते ॥ ५० ॥

അജ്ഞനായ ലോകം അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചു വ്യർത്ഥമായി ഗർവിക്കുന്നു. ശരീരം തന്നെ നാശത്തിന് സമീപമായിരിക്കെ ധനാദികളെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയണം?

Verse 51

जन्मकोटिसहस्रेषु पुण्यं यैः समुपार्जितम् । तेषां भक्तिर्भवेच्छुद्धा देवदेवे जनार्दने ॥ ५१ ॥

കോടി സഹസ്ര ജന്മങ്ങളിൽ പുണ്യം സമ്പാദിച്ചവർക്കേ ദേവദേവനായ ജനാർദനനോടു ശുദ്ധഭക്തി ഉദിക്കുന്നു।

Verse 52

सुलभं जाह्नवीस्नानं तथैवातिथिपूजनम् । सुलभाः सर्वयज्ञाश्च विष्णुभक्तिः सुदुर्लभा ॥ ५२ ॥

ജാഹ്നവീ (ഗംഗ)യിൽ സ്നാനം സുലഭം; അതിഥിപൂജനവും സുലഭം; എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ചെയ്യാൻ കഴിയും; എന്നാൽ ശ്രീവിഷ്ണുഭക്തി അത്യന്തം ദുർലഭം.

Verse 53

दुर्लभा तुलसीसेवा दुर्लभः सङ्गमः सताम् । सर्वभूतदया वापि सुलभा यस्य कस्यचित् ॥ ५३ ॥

തുളസി-സേവ ദുർലഭം; സത്സംഗവും ദുർലഭം; എന്നാൽ സർവ്വഭൂതങ്ങളോടുള്ള ദയ ഏതൊരാൾക്കെങ്കിലും താരതമ്യേന സുലഭമായി ആചരിക്കാം.

Verse 54

सत्सङ्गस्तुलसीसेवा हरिभक्तिश्च दुर्लभा ॥ ५४ ॥

സത്സംഗം, തുളസി-സേവ, ശ്രീഹരിഭക്തി—ഇവ മൂന്നും ദുർലഭം.

Verse 55

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं न तथा गमयेद् बुधः । अर्चयेद्धि जगन्नाथं सारमेतद् द्विजोत्तम ॥ ५५ ॥

ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ച ജ്ഞാനി അതിനെ വ്യർത്ഥമാക്കരുത്; ജഗന്നാഥനെ അർച്ചിക്കണം—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഇതുതന്നെ സാരം.

Verse 56

तर्त्तुं यदीच्छति जनो दुस्तरं भवसागरम् । हरिभक्तिपरो भूयादेतदेव रसायनम् ॥ ५६ ॥

ദുസ്തരമായ ഭവസാഗരം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ശ്രീഹരിഭക്തിയിൽ പരായണനാകട്ടെ; ഇതുതന്നെ യഥാർത്ഥ രസായനം.

Verse 57

भ्रातराश्रय गोविन्दं मा विलम्बं कुरु प्रिय । आसन्नमेव नगरं कृतान्तस्य हि दृश्यते ॥ ५७ ॥

സഹോദരാ, ഗോവിന്ദനിൽ ശരണം പ്രാപിക്ക; പ്രിയനേ, വൈകിക്കരുത്. കൃതാന്തന്റെ (മരണത്തിന്റെ) നഗരം അത്യന്തം സമീപം തന്നെയെന്ന് കാണുന്നു.

Verse 58

नारायणं जगद्योनिं सर्वकारणकारणम् । समर्चयस्व विप्रेन्द्र यदि मुक्तिमभीप्ससि ॥ ५८ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, മുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ജഗദ്യോനി, സർവകാരണമൂലകാരണമനായ നാരായണനെ സമ്യകമായി ആരാധിക്കൂ.

Verse 59

सर्वाधारं सर्वयोनिं सर्वान्तर्यामिणं विभुम् । ये प्रपन्ना महात्मानस्ते कृतार्था न संशयः ॥ ५९ ॥

സർവാധാരനും സർവയോനിയും സർവാന്തര്യാമിയും സർവവ്യാപിയും ആയ വിഭുവിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച മഹാത്മാക്കൾ സംശയമില്ലാതെ കൃതാർത്ഥരാണ്.

Verse 60

ते वन्द्यास्ते प्रपूज्याश्च नमस्कार्या विशेषतः । येऽचयन्ति महाविष्णुं प्रणतार्तिप्रणाशनम् ॥ ६० ॥

അവർ വന്ദ്യരും പ്രപൂജ്യരുമാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് നമസ്കാരാർഹരും—പ്രണതരുടെ ആർതി നശിപ്പിക്കുന്ന മഹാവിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നവർ.

Verse 61

ये विष्णुभक्ता निष्कामा यजन्ति परमेश्वरम् । त्रिःसप्तकुलसंयुक्तास्ते यान्ति हरिमन्दिरम् ॥ ६१ ॥

നിഷ്കാമരായ വിഷ്ണുഭക്തർ പരമേശ്വരനെ യജിച്ച് ആരാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവർ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളായ കുലങ്ങളോടുകൂടെ ഹരിമന്ദിരം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 62

विष्णुभक्ताय यो दद्यान्निष्कामाय महात्मने । पानीयं वा फलं वापि स एव भगवत्प्रियः ॥ ६२ ॥

നിഷ്കാമനായ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുഭക്തന് വെള്ളമോ ഫലമോ പോലും അർപ്പിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് ഭഗവാനെ ഏറ്റവും പ്രിയൻ.

Verse 63

विष्णुभक्तिपराणां तु शुश्रूषां कुर्वते तु ये । ते यान्ति विष्णुभुवनं यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ६३ ॥

വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണമായി പരായണരായ ഭക്തന്മാരെ ശുശ്രൂഷിച്ച് സേവിക്കുന്നവർ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ച് ഭൂതസമ്പ്ലവം (പ്രളയം) വരെയും അവിടെ വസിക്കും.

Verse 64

ये यजन्ति स्पृहाशून्या हरिभक्तान् हरिं तथा । त एव भुवनं सर्वं पुनन्ति स्वाङिघ्रपांशुना ॥ ६४ ॥

ആഗ്രഹരഹിതരായി ഹരിഭക്തരെയും സ്വയം ഹരിയെയും ആരാധിക്കുന്നവർ, തങ്ങളുടെ പാദധൂളിയാൽ സർവ്വലോകത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 65

देवपूजापरो यस्य गृहे वसति सर्वदा । तत्रैव सर्वदेवाश्च तिष्ठन्ति श्रीहरिस्तथा ॥ ६५ ॥

ദേവപൂജയിൽ നിരന്തരം പരനായവൻ വസിക്കുന്ന വീട്ടിൽ തന്നെയാണ് സർവ്വദേവന്മാരും ശ്രീഹരിയും വസിക്കുന്നത്.

Verse 66

पूज्यमाना च तुलसी यस्य तिष्ठति वेश्मनि । तत्र सर्वाणि श्रेयांसि वर्द्धन्त्यहरहर्द्विज ॥ ६६ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! പൂജിക്കപ്പെടുന്ന തുളസി ഏതു വീട്ടിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവിടെ എല്ലാ ശ്രേയസ്സുകളും മംഗളങ്ങളും ദിനംപ്രതി വർദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 67

शालग्रामशिलारूपी यत्र तिष्ठति केशवः । न बाधन्ते ग्रहास्तत्र भूतवेतालकादयः ॥ ६७ ॥

ശാലഗ്രാമശിലാരൂപത്തിൽ കേശവൻ എവിടെ സന്നിഹിതനായി വസിക്കുന്നുവോ, അവിടെ ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ ബാധിക്കുകയില്ല; ഭൂത-വേതാളാദികളും ഉപദ്രവം ചെയ്യുകയില്ല।

Verse 68

शालग्रामशिला यत्र तत्तीर्थं तत्तपोवनम् । यतः सन्निहितस्तत्र भगवान्मधुसूदनः ॥ ६८ ॥

ശാലഗ്രാമശില എവിടെയുണ്ടോ, ആ സ്ഥലം തന്നെയാണ് തീർത്ഥവും തപോവനവും; കാരണം അവിടെ ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ സന്നിഹിതനായി വസിക്കുന്നു।

Verse 69

यद् गृहे नास्ति देवर्षे शालग्रामशिलार्चनम् । श्मशानसदृशं विद्यात्तद् गृहं शुभवर्जितम् ॥ ६९ ॥

ഹേ ദേവർഷേ! ശാലഗ്രാമശിലയുടെ അർച്ചന ഇല്ലാത്ത ഗൃഹം ശ്മശാനസദൃശമെന്ന് അറിയുക; അത് മംഗളരഹിതമാണ്।

Verse 70

पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्राणि च द्विज । साङ्गा वेदास्तथा सर्वे विष्णो रूपं प्रकीर्तितम् ॥ ७० ॥

ഹേ ദ്വിജ! പുരാണം, ന്യായം, മീമാംസ, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ അങ്ങങ്ങളോടുകൂടിയ സർവ്വ വേദങ്ങളും—ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപങ്ങളായി പ്രഖ്യാതമാണ്।

Verse 71

भक्त्या कुर्वन्ति ये विष्णोः प्रदक्षिणचतुष्टयम् । तेऽपि यान्ति परं स्थानं सर्वकर्मनिबर्हणम् ॥ ७१ ॥

ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ നാലു പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവരും പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അത് സർവ്വ കർമ്മബന്ധങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്।

Verse 72

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे विष्णुमाहात्म्यंनामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ३९ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ ആദ്യ പാദത്തിൽ ‘വിഷ്ണുമാഹാത്മ്യം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തൊൻപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു ॥ ૩૯ ॥