Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
तथा यङ्लुकि बोभवीति च पठ्यते । पुत्रीयतीत्यात्मनीच्छायां तथाचारेऽपि नारद । अनुदात्तञितो धातोः क्रियाविनिमये तथा ॥ ८० ॥
tathā yaṅluki bobhavīti ca paṭhyate | putrīyatītyātmanīcchāyāṃ tathācāre'pi nārada | anudāttañito dhātoḥ kriyāvinimaye tathā || 80 ||
അതുപോലെ യങ്-ലുക് (യങ് പ്രത്യയലോപം) സംഭവിക്കുമ്പോൾ ‘ബോഭവീതി’ എന്ന രൂപവും പാഠത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ‘പുത്രീയതി’ ആത്മ-ഇച്ഛാർത്ഥത്തിൽ—‘പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു’—എന്നർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു; ആചാരപ്രയോഗത്തിലും, ഹേ നാരദ. അതുപോലെ അനുദാത്ത-ഞിത് അടയാളമുള്ള ധാതുവിൽ ക്രിയാ-വിനിമയം (ക്രിയകളുടെ പരസ്പര മാറ്റം) സംഭവിക്കുന്നു।
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It frames precise speech (śabda-śuddhi) as part of Vedic discipline: correct understanding of verbal forms and meanings supports right comprehension of śāstra, which in turn supports dharma and the pursuit of mokṣa.
Indirectly: bhakti relies on accurate recitation and understanding of mantras and scriptures. By teaching grammatical correctness and intended meanings, the text safeguards devotional practice from distortion.
Vyākaraṇa (grammar): it notes yaṅ-luk usage (elision of the yaṅ affix), semantic usage like “putrīyati” for personal desire, and a rule involving anudātta-Ñit roots leading to kriyā-vinimaya (interchange of grammatical operations/meanings).