The Account of the Third-day Vow Observed through the Twelve Months (Tṛtīyā-vrata)

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात् ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ, ശ്രവിക്ക; തൃതീയാ തിഥിയിലെ വ്രതങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയും. അവ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ആചരിച്ചാൽ സ്ത്രീ വേഗത്തിൽ സൗഭാഗ്യവും ക്ഷേമവും പ്രാപിക്കും.

Verse 2

चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् । सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज ॥ २ ॥

ഹേ ദ്വിജാ, ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയാ ദിനത്തിൽ ഗൗരീദേവിയുടെ പ്രതിമ ഭർത്താവോടുകൂടി നിർമ്മിക്കണം—സ്വർണ്ണം, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളി, അല്ലെങ്കിൽ ചെമ്പ്, അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണ് കൊണ്ടു.

Verse 3

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः । दूर्वाकांडैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका ॥ ३ ॥

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പാദികൾ, മംഗളവസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും, കൂടാതെ വിധിപ്രകാരം ദൂർവാഗ്രാസത്തിന്റെ തണ്ടുകളാൽ അർച്ചന നടത്തി, ആ കന്യക ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 4

वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा । द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः ॥ ४ ॥

യോഗ്യനായ വരനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കന്യക, സൗഭാഗ്യം പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന സ്ത്രീ, പുത്രനെയോ ഭർത്താവിന്റെ ക്ഷേമമെയോ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൾ; അതുപോലെ ഭർത്താവോടുകൂടിയ ദ്വിജപത്നി അല്ലെങ്കിൽ സുലക്ഷണ കന്യക—ഇവരെല്ലാം ഇവിടെ ഗ്രാഹ്യരാണ്।

Verse 5

सिंदूरांजनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा । रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया ॥ ५ ॥

സിന്ദൂരം, അഞ്ജനം, വസ്ത്രാദികൾ അർപ്പിച്ച് പ്രീതിമനസ്സോടെ (ദേവിയെ) പ്രസന്നയാക്കണം; വ്രതസമ്പൂർത്തി ആഗ്രഹിച്ച് രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്യണം।

Verse 6

ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् । धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये ॥ ६ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ആ പ്രതിമ ഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കണം; അത് ലോഹത്തിൽ ചെയ്തതായാലും മണ്ണിൽ ചെയ്തതായാലും, പിന്നെ ജലാശയത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ച് വിസർജ്ജിക്കണം।

Verse 7

एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् । धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये ॥ ७ ॥

ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം ശുഭമായ ഗൗരീവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഉത്സർഗ്ഗസിദ്ധിക്കായി ‘ധേനുദ്വാദശസങ്കൽപം’ എന്ന വ്രതദാനം നൽകണം।

Verse 8

किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी । स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये ॥ ८ ॥

ഇവിടെ അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? ഗൗരീ സൗഭാഗ്യദായിനിയാണ്; സ്ത്രീകൾക്കായി ത്രിലോകത്തും അവളെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ല।

Verse 9

धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् । लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ९ ॥

ഭക്തിയോടെ ഗൗരിയെ ആരാധിച്ചാൽ ധനം, പുത്രന്മാർ, സത്പതി, വിദ്യ, ആജ്ഞാസിദ്ധി, യശസ്, സുഖം—ഇഷ്ടമായ എല്ലാം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 10

राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता । तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी ॥ १० ॥

‘രാധാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ശുക്ല തൃതീയയെ ‘അക്ഷയാ’ എന്നു കീര്ത്തിക്കുന്നു. പുണ്യ തിഥികളുടെ യുഗ്മത്തിൽ ഇത് അഗ്രം; ആ ദിവസം ചെയ്ത കര്‍മ്മത്തിന്റെ ഫലം അക്ഷയമാകുന്നു।

Verse 11

द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः । शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्यथ ॥ ११ ॥

യുഗാദികൾ നാലുവിധമാണെന്ന് കവികൾ പറയുന്നു—രണ്ട് ശുക്ലപക്ഷത്തിലും രണ്ട് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും. ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വന്നാൽ മുൻപകൽ അനുഷ്ഠിക്കണം; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വന്നാൽ അതനുസരിച്ച് തപസ്സ് ചെയ്യണം।

Verse 12

द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै । तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

ദ്വാപരവും കലിയും ഭാദ്രപദ മാസത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ‘രാധാ-തൃതീയ’ ദിനത്തിൽ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) സഹിതം ജഗദ്ഗുരുവായ ഭഗവാനെ പൂജിക്കണം।

Verse 13

नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः । यद्वा गंगांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३ ॥

പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് നാരായണനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 14

अक्षतैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः । सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान् ॥ १४ ॥

മനുഷ്യൻ അക്ഷതം (അഖണ്ഡ അരി) കൊണ്ട് ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കണം; അക്ഷതം കൊണ്ടുതന്നെ സ്നാനവും ചെയ്യണം. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സത്തു (യവപ്പൊടി) ഭോജനം നൽകുകയും താനും അതേ പ്രസാദമായി സ്വീകരിക്കുകയും വേണം.

Verse 15

एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १५ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ വിധി ശരിയായി നിർവഹിച്ചു വിഷ്ണുപരായണനായ മനുഷ്യൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; സർവ്വദേവന്മാരാലും നമസ്കൃതനാകുന്നു.

Verse 16

अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः । तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम् ॥ १६ ॥

ഇപ്പോൾ ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ ‘രമ്പാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ആ ദിവസം വിധിപൂർവ്വം, ഭാര്യയോടുകൂടിയ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനെ പൂജിക്കണം.

Verse 17

गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया । रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम् ॥ १७ ॥

ഹേ വിപ്രാ! സൗഭാഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഗന്ധം, പുഷ്പം, വസ്ത്രം മുതലായവയോടെ ഈ ‘രമ്പാ-വ്രതം’ വിധിപൂർവ്വം ആശ്രയിച്ച് അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 18

ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् । अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा ॥ १८ ॥

ഇത് ധനവും പുത്രന്മാരെയും നൽകുകയും ധർമ്മത്തിൽ ശുഭകരമായ ബുദ്ധിയും പ്രദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിക്കണം.

Verse 19

केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेऽर्चयेत् । भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः ॥ १९ ॥

ലക്ഷ്മീസഹിതനായ കേശവനെ ആരാധിക്കുവാൻ, ഭാര്യയോടുകൂടിയ ബ്രാഹ്മണനെ പൂജിക്കണം; ഭോജനം, പാലുതരുന്ന പശുവിന്റെ ദാനം, വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും അർപ്പിക്കണം।

Verse 20

प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवांछया । समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता ॥ २० ॥

പ്രിയന്റെ വാക്കുകളിൽ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടയായി, സൗഭാഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഈ വ്രതം വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ധനധാന്യസമൃദ്ധിയോടെ യുക്തയാകും।

Verse 21

देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् । नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत् ॥ २१ ॥

ദേവദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കാം; അതിനാൽ നഭസ് (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ ‘സ്വർണ-ഗൗരീ വ്രതം’ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 22

उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् । पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते ॥ २२ ॥

ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ ഭവാനീദേവിയെ പൂജിച്ച് ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കണം—“ഹേ സുവ്രതേ ദേവീ, പുത്രന്മാരെ തരേണമേ; ധനം തരേണമേ; സൗഭാഗ്യം തരേണമേ।”

Verse 23

अन्यांस्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमोऽस्तु ते । एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम् ॥ २३ ॥

“എന്റെ മറ്റു എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും കൂടി നിറവേറ്റണമേ, നിറവേറ്റണമേ; നിനക്കു നമസ്കാരം.” ഇങ്ങനെ ഭവൻ (ശിവൻ) സഹിതയായ ദേവേശി ഭവാനിയെ ഹൃദയപൂർവ്വം പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 24

व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा । एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम् ॥ २४ ॥

വ്രതം സമ്പൂർണ്ണമാകണമെന്നാഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ വിധിപൂർവ്വം വായനം (നിയത ദാനം) നൽകിക്കൊടുക്കണം. ഇങ്ങനെ പതിനാറു വർഷം ഈ ശുഭവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അത് യഥാവിധി പൂർത്തിയാകും.

Verse 25

उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता । मंडपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम् ॥ २५ ॥

അവൾ ഭക്തിയോടെ, ധനകാര്യത്തിൽ വഞ്ചനയൊഴിഞ്ഞ്, ഉദ്യാപനം അനുഷ്ഠിക്കണം. ശുദ്ധമായ മണ്ഡപത്തിലും പരിശുദ്ധ മണ്ഡലത്തിലും ഗണേശാദി ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കണം.

Verse 26

कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् । सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत् ॥ २६ ॥

താമ്രപാത്രം ഒരുക്കി അതിന്റെ മുകളിൽ കലശം സ്ഥാപിക്കണം. അവിടെ ഭവാനീദേവിയുടെ സ്വർണ്ണപ്രതിമയെ യഥാവിധി പൂജിക്കണം.

Verse 27

गंधपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः ॥ २७ ॥

പിന്നീട് ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് യഥാവിധി അർച്ചന ചെയ്ത് ഹോമം അനുഷ്ഠിക്കണം. പാകം ചെയ്ത അന്നം നിറഞ്ഞ പതിനാറ് വേണുപാത്രങ്ങൾ (മുളപ്പാത്രങ്ങൾ) ഉപയോഗിക്കണം.

Verse 28

समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् । वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु ॥ २८ ॥

ദേവിക്ക് നൈവേദ്യം സമർപ്പിച്ച് അതേ നൈവേദ്യം ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) നിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് വായനം ബന്ധുക്കളിലും ബന്ധുമിത്രാദികളിലും വിതരണം ചെയ്യണം.

Verse 29

प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा । पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा ॥ २९ ॥

ഗുരുവിന് പ്രതിമ സമർപ്പിക്കുകയും ദ്വിജന്മാർക്ക് വിധിപൂർവ്വം ദക്ഷിണ നൽകുകയും ചെയ്താൽ, വ്രതാചരണത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള സ്ത്രീ ആ വ്രതത്തിന്റെ പൂർണ്ണഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 30

भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् । कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम् ॥ ३० ॥

ഭാദ്രപദ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയയിൽ ഹാരിതാലക വ്രതം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം; ഭക്തിയോടെ വിധിപ്രകാരം ആദ്യം പാദ്യവും അർഘ്യവും അർപ്പിച്ച് പിന്നെ അർച്ചന നടത്തണം।

Verse 31

ततस्तु कांचने पात्रे राजते चापि ताम्रके । वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम् ॥ ३१ ॥

അതിനുശേഷം സ്വർണ്ണപാത്രത്തിലോ വെള്ളി/ചെമ്പുപാത്രത്തിലോ—അല്ലെങ്കിൽ മുളപ്പാത്രത്തിലോ മൺപാത്രത്തിലോ—ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ അന്നം വെച്ച് വിധിപൂർവ്വം അർപ്പിക്കണം।

Verse 32

सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् । तदंते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह ॥ ३२ ॥

ദ്വിജന് ഫലവും വസ്ത്രവും സഹിതം ദാനം നൽകണം. തുടർന്ന് അവസാനം, ഇഷ്ടബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പാരണം (വ്രതസമാപനം) നടത്തണം।

Verse 33

एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत् ॥ ३३ ॥

ഇങ്ങനെ വ്രതം ആചരിച്ച സ്ത്രീ മനോഹരമായ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഗൗരി (പാർവതി)യുടെ സഹചാരിയായി ഭവിക്കുന്നു।

Verse 34

सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश । दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ३४ ॥

സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ വംശപാത്രങ്ങളായ പതിനാറു ദാനങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം ബ്രാഹ്മണർക്കു പരിശ്രമത്തോടെ നൽകണം।

Verse 35

अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः । भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये ॥ ३५ ॥

മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർക്കും പരിശ്രമത്തോടെ ദക്ഷിണ നൽകണം; തുടർന്ന് ദേവതയുടെ തൃപ്തിക്കായി ബ്രാഹ്മണർക്കു കൂടുതൽ ഉദാരമായി ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 36

एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् । सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम् ॥ ३६ ॥

ഇങ്ങനെ സൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന സ്ത്രീ ദേവിയുടെ പ്രസാദത്താൽ നിശ്ചയമായി സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 37

यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् । हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा ॥ ३७ ॥

ഭാദ്രപദ മാസത്തിൽ തൃതീയ തിഥി ഹസ്ത നക്ഷത്രത്തോടുകൂടി വന്നാൽ അതിനെ ‘ഹസ്തഗൗരീ വ്രതം’ എന്നു പറയുന്നു; ഇത് ശൗരി (ശ്രീവിഷ്ണു) നിർദ്ദേശിച്ചതാണ്।

Verse 38

तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना । लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते ॥ ३८ ॥

അതുപോലെ ‘കോടീശ്വരി’ എന്ന വ്രതം പിനാകി (ശിവൻ) പ്രസ്താവിച്ചു; ‘ലക്ഷേശ്വരി’ എന്ന വ്രതവും അതിന്റെ വിധാനത്തോടുകൂടി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 39

अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् । उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद ॥ ३९ ॥

ഈ വിധത്തിൽ ഈ വ്രതം നാലു വർഷം വരെ സ്വീകരിക്കണം. ഹേ നാരദാ, ഓരോ വർഷവും ഉപവാസത്തോടെ തന്നെ ഇത് അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 40

अखंडानां तंडुलानां तिलानां वा मुनीश्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते ॥ ४० ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, പൊട്ടാത്ത അരിമണികളോ എള്ളോ—ഇവയിൽ ഒരു ലക്ഷം ശുദ്ധീകരിച്ച്, ശേഷം ശരിയായി തയ്യാറാക്കിയ പാലിൽ ഇടണം.

Verse 41

तत्पक्वेन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् । प्रकरे गंधपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम् ॥ ४१ ॥

പിന്നീട് നന്നായി പാകമായ ആ വസ്തുവാൽ ദേവിയുടെ അതി ശോഭനമായ മൂർത്തി നിർമ്മിച്ച്, പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച്, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ ചുറ്റും സജ്ജീകരിക്കണം.

Verse 42

संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः ॥ ४२ ॥

അവിടെ പാർവതിയെ സ്ഥാപിച്ച്, ഭക്തിഭാവം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവളെ പൂജിക്കണം—ഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം, സമൃദ്ധമായ നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവയോടെ.

Verse 43

विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् । ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्येऽथ दक्षिणाम् ॥ ४३ ॥

ഹേ വിപ്രാ, വിവിധ ഫലങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് നമസ്കരിച്ച് ദേവിയോട് ക്ഷമ യാചിക്കണം. തുടർന്ന് ജലമദ്ധ്യേ ദേവിയെ വിസർജ്ജിച്ച്, പിന്നെ ദക്ഷിണ നൽകണം.

Verse 44

दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने । इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम् ॥ ४४ ॥

വിധിജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണർക്കു വിധിപ്രകാരം ദാനം നൽകി, അടുത്ത ദിവസം ഭോജനം ചെയ്യണം. ഹേ വിപ്ര, ഇങ്ങനെ നിനക്കു കോടിലക്ഷേശ്വരീ വ്രതം വിശദീകരിച്ചു.

Verse 45

गौरीलोकं प्रयात्यंते व्रतस्यास्य प्रभावतः । इषशुक्लतृतीयायां बृहद्गौरीव्रतं चरेत् ॥ ४५ ॥

ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവസാനം ഗൗരീലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ ബൃഹദ്-ഗൗരീ വ്രതം ആചരിക്കണം.

Verse 46

पंचवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद । आचार्यं पूजयेदंते विप्रानन्यान्धनादिभिः ॥ ४६ ॥

ഹേ നാരദ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ അതേ വിധിപ്രകാരം അഞ്ചുവർഷം (ഈ വ്രതം) ആചരിക്കണം. അവസാനം ആചാര്യനെ പൂജിക്കുകയും, മറ്റ് ബ്രാഹ്മണരെ ധനാദികളാൽ ആദരിക്കുകയും വേണം.

Verse 47

सुवासिनीः पंच पूज्या वस्त्रालंकारचन्दनैः । कंचुकैश्चैव ताटंकैः कंठसूत्रैर्हरिप्रियाः ॥ ४७ ॥

ഹരിക്ക് പ്രിയമായ അഞ്ചു സുവാസിനികളെ വസ്ത്രം, ആഭരണം, ചന്ദനം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം; കൂടാതെ കഞ്ചുകം, താടങ്കം, കണ്ഠസൂത്രം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.

Verse 48

वंशपात्राणि पंचैव सूत्रैः संवेष्टितानि च । सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम् ॥ ४८ ॥

സൂത്രങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞ അഞ്ചു വംശപാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കണം; കൂടാതെ സിന്ദൂരം, ജീരകം, സൗഭാഗ്യം നൽകുന്ന മംഗളദ്രവ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ചേർക്കണം.

Verse 49

गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फलादिकम् । वायनानि च पंचैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत् ॥ ४९ ॥

ഗോധുമമാവിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ വിഭവങ്ങൾ, പുതുതായി ചെയ്ത അപൂപം, ഫലാദികളും അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് അഞ്ചു വായനങ്ങൾ ഒരുക്കി അവർക്കു ദാനം നൽകി അവരെ ഭോജനവും ചെയ്യിക്കണം.

Verse 50

अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुंजीत वाग्यता । तत्फलं धारयेत्कंठे सर्वकामसमृद्धये ॥ ५० ॥

അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് ശേഷം വിധിപൂർവ്വം വായനങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തതിന് ശേഷം, വാക്ക്‌നിയമം പാലിച്ച് പിന്നെ ഭോജനം ചെയ്യണം. സർവകാമസമൃദ്ധിക്കായി ആ ഫലം കഴുത്തിൽ ധരിക്കണം.

Verse 51

ततः प्रातः समुत्थाय सालंकारा सखीजनैः । गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत् ॥ ५१ ॥

പിന്നീട് പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, അലങ്കാരധാരിണിയായി, സഖീജനങ്ങളോടൊപ്പം—ഗാനവും വാദ്യവും സഹിതം—ആ ഗൗരീമൂർത്തിയെ നദിയിൽ വിസർജ്ജിക്കണം.

Verse 52

आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया ॥ ५२ ॥

ഹേ ഭദ്രേ! ഞാൻ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുകയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുകയും ചെയ്തു. എനിക്ക് സൗഭാഗ്യം ദാനിക്കുവാൻ, ഇനി നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഗമിക്കണമേ.

Verse 53

एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांस्तु देहांते गौरीलोकमवाप्नुयात् ॥ ५३ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ദേവിയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇഷ്ടഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; ദേഹാന്തത്തിൽ ഗൗരീലോകം പ്രാപിക്കും.

Verse 54

ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् । पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ५४ ॥

ഊർജ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ വിഷ്ണു-ഗൗരീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ജഗദ്വന്ദ്യയായ ദേവിയെ നാനാവിധ വ്യത്യസ്ത ഉപചാരങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 55

सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् । विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये ॥ ५५ ॥

സുവാസിനിയായ (സൗഭാഗ്യവതി) സ്ത്രീയെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, മംഗളദ്രവ്യങ്ങളാൽ ആദരിക്കണം. പിന്നെ അവളെ നമസ്കരിച്ചു യാത്രയാക്കണം—വിഷ്ണുവും ഗൗരിയും പരിതൃപ്തരാകാൻ.

Verse 56

मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् । कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम् ॥ ५६ ॥

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ ശുഭമായ ഹര-ഗൗരീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ജഗദംബികയെ പൂജിക്കണം.

Verse 57

एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह ॥ ५७ ॥

ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനോഹരമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ദേവീലോകം പ്രാപിച്ച് അവളോടൊപ്പം അവിടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 58

पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् । पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम ॥ ५८ ॥

പൗഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ ബ്രഹ്മ-ഗൗരീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം തന്നെയാണ് അവളെ പൂജിക്കേണ്ടത്.

Verse 59

ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता । माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी ॥ ५९ ॥

ബ്രഹ്മ-ഗൗരിയുടെ പ്രസാദത്താൽ അവൾ അവിടെ സംഘത്തോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ ‘സൗഭാഗ്യസുന്ദരി’ ദേവിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 60

पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः । प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता ॥ ६० ॥

മുന്‍പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം തേങ്ങയോടുകൂടി അർഘ്യം അർപ്പിച്ചാൽ, വ്രതത്തിൽ തൃപ്തയായ ദേവി പ്രസന്നയായി തന്റെ സ്വലോകം ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 61

फाल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत् ॥ ६१ ॥

ഫാൽഗുണ ശുക്ല തൃതീയ കുടുംബസുഖം നൽകുന്നു. ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അത് സർവ്വമംഗളം ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 62

सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने । देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम् ॥ ६२ ॥

ഹേ മുനേ! എല്ലാ തൃതീയകളിലും വിധി പൊതുവാണ്—ദേവീപൂജ, വിപ്രപൂജ, ദാനം, ഹോമം, വിസർജനം.

Verse 63

इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते । भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान् ॥ ६३ ॥

ഇങ്ങനെ ഇവിടെ തൃതീയാ വ്രതങ്ങൾ നിനക്കു പറഞ്ഞു. ഭക്തിയോടെ ആചരിച്ചാൽ മനസ്സിലുള്ള അഭിലാഷങ്ങൾ സിദ്ധിയാകും.

Verse 64

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११२ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ ചതുർത്ഥപാദത്തിൽ ‘ദ്വാദശമാസ തൃതീയാവ്രതകഥനം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റിപ്പന്ത്രണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।