Matsya-purāṇa Anukramaṇikā (Synopsis / Table of Contents)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले ॥ १ ॥

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് മത്സ്യപുരാണം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിൽ ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ വൃത്താന്തം ഭൂതലത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम् ॥ २ ॥

വേദവിദ്വാൻ വ്യാസൻ നരസിംഹോപവർണനം ആരംഭിച്ച്, അവിടെ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ പതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ വിഭാഗം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्मांडकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च ॥ ३ ॥

ഇവിടെ മനു–മത്സ്യന്റെ ശ്രേഷ്ഠ സംവാദം, തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വിവരണം; ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഉത്ഭവവും മരു‍ത്തുകളുടെ ഉത്ഭവവും പറയുന്നു।

Verse 4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम् ॥ ४ ॥

മദന-ദ്വാദശീ വ്രതവും ലോകപാലന്മാരുടെ അഭിപൂജനവും; മന്വന്തരങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്ത നിർദ്ദേശവും വൈശ്യരാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണവിവരണവും ഇവിടെ പറയുന്നു।

Verse 5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च ॥ ५ ॥

സൂര്യൻ—വിവസ്വാന്റെ പുത്രൻ—ഉത്ഭവം, ബുധനുമായുള്ള സംഗമം; പിതൃവംശത്തിന്റെ വിവരണവും ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന് യോജ്യമായ കാലവും വ്യക്തമാക്കുന്നു।

Verse 6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा ॥ ६ ॥

പിതൃതീർത്ഥങ്ങളുടെ പ്രചാരവും സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) ഉത്ഭവവും; സോമവംശത്തിന്റെ കീർത്തനവും യയാതി രാജാവിന്റെ ചരിതവും ഇവിടെ പറയുന്നു।

Verse 7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ ॥ ७ ॥

പിതൃവംശത്തിന്റെ വിവരണവും സൃഷ്ടിയിൽ നിന്നുയർന്ന വംശങ്ങളുടെ കീർത്തനവും; ഭൃഗുവിന്റെ ശാപവും ഭൂമിയിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ദശവിധ ജന്മങ്ങളായ അവതാരങ്ങളും ഇവിടെ പറയുന്നു।

Verse 8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम् ॥ ८ ॥

അതിനുശേഷം പൂരുവംശത്തിന്റെ കീർത്തനം, പിന്നെ ഹൗതാശനൻ (അഗ്നി) എന്നവന്റെ പരമോത്തമ വംശപരമ്പര; തുടർന്ന് ക്രിയായോഗവിധി, ഒടുവിൽ പുരാണത്തിന്റെ ക്രമബദ്ധ പരികീർത്തനം വിവരിക്കുന്നു।

Verse 9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम् ॥ ९ ॥

നക്ഷത്ര-പുരുഷം എന്ന വ്രതം, അതുപോലെ മാർതണ്ഡ-ശയനം എന്ന അനുഷ്ഠാനം; കൃഷ്ണാഷ്ടമി വ്രതം, കൂടാതെ രോഹിണീ-ചന്ദ്ര എന്ന പേരിലുള്ള വ്രതവും വിവരിക്കുന്നു।

Verse 10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च ॥ १० ॥

തടാകനിർമ്മാണത്തിന്റെ വിധിയും മഹാത്മ്യവും, കൂടാതെ പാദപോത്സർഗം (പുണ്യസ്ഥാനത്ത് പാദചിഹ്നം അർപ്പിക്കൽ); സൗഭാഗ്യ-ശയന വ്രതം, അതുപോലെ അഗസ്ത്യ-വ്രതവും വിവരിക്കുന്നു।

Verse 11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः ॥ ११ ॥

അതുപോലെ അനന്ത-തൃതീയാ വ്രതം, രസ-കല്യാണിനീ വ്രതം; അതുപോലെ ദകര്യാ വ്രതം, പിന്നെയും സാരസ്വത വ്രതവും വിവരിക്കുന്നു।

Verse 12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनंगशयनं तथा ॥ १२ ॥

ഗ്രഹണസമയത്ത് നടത്തുന്ന അഭിഷേകം, കൂടാതെ സപ്തമീ വ്രതം; ഭീമാ എന്ന ദ്വാദശീ, അതുപോലെ അനംഗ-ശയന വ്രതവും വിവരിക്കുന്നു।

Verse 13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवांगारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ १३ ॥

അതുപോലെ അശൂന്യ-ശയന വ്രതവും, അതുപോലെ തന്നെ അങ്കാരക വ്രതവും; അതുപോലെ ‘സപ്തമി-സപ്തക’ വ്രതവും ദുഃഖനാശിനിയായ ‘വിശോക-ദ്വാദശി’ വ്രതവും (ഉള്ളതാണ്).

Verse 14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशांतिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी ॥ १४ ॥

അതുപോലെ ‘മേരു-പ്രദാനം’ എന്ന ദാനം, ഗ്രഹശാന്തിയുടെ ദശവിധ മാർഗങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്വരൂപകഥനം, കൂടാതെ ശിവ-ചതുര്ദശി വ്രതം (വിവരിക്കുന്നു).

Verse 15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रांतिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम् ॥ १५ ॥

അതുപോലെ സർവ്വഫലത്യാഗം (കർമ്മഫലത്യാഗം) എന്ന വ്രതവും, ഞായറാഴ്ച വ്രതവും; അതുപോലെ സംക്രാന്തി-സ്നാനവും, അതേവിധം വിഭൂതി-ദ്വാദശി വ്രതവും (ഉള്ളതാണ്).

Verse 16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम् ॥ १६ ॥

ഷഷ്ഠീ വ്രതങ്ങളുടെ മഹാത്മ്യവും, സ്നാനവിധിയുടെ ക്രമവും; കൂടാതെ പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും ദ്വീപ-ലോകങ്ങളുടെ വിവരണവും (ഇവിടെ പറയുന്നു).

Verse 17

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा ॥ १७ ॥

അതുപോലെ അന്തരീക്ഷസഞ്ചാരത്തിന്റെ വിവരണവും, ധ്രുവന്റെ മഹാത്മ്യവും; ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ ഭവനങ്ങളും, കൂടാതെ ത്രിപുരയുടെ ദീപ്തോദ്യോതനവും (വിവരിക്കുന്നു).

Verse 18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम् ॥ १८ ॥

ഇതിൽ പിതൃ-പ്രവരങ്ങളുടെ മഹിമ, മന്വന്തരവിഭാഗനിർണ്ണയം, ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം, ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും ധർമ്മനിരൂപണം എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 19

वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम् ॥ १९ ॥

ഇതിൽ വജ്രാംഗന്റെ ഉദ്ഭവം, സ്താരകന്റെ ജനനം, താരകാസുരന്റെ മഹിമയും പരാക്രമവും, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ദേവഗണങ്ങളുടെയും കീർത്തന-ആഖ്യാനവും പറയുന്നു.

Verse 20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च ॥ २० ॥

അതുപോലെ പാർവതിയുടെ പ്രാദുർഭാവം, ശിവൻ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച തപോവനം, അനംഗൻ (കാമദേവൻ) ദേഹദാഹം, രതിയുടെ ശോകം എന്നിവയും വിവരിക്കുന്നു.

Verse 21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम् ॥ २१ ॥

ഗൗരിയുടെ തപോവനം, ശിവനാഥൻ പ്രസന്നനായ വിധം; പാർവതി-ഋഷി സംവാദം, അവളുടെ വിവാഹത്തിന്റെ മംഗളാഖ്യാനവും ഇതിൽ പറയുന്നു.

Verse 22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २२ ॥

ഇതിൽ കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ) ജനനം, കുമാരന്റെ വിജയം, താരകന്റെ ഭീകരവധം, കൂടാതെ ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ നരസിംഹാവതാര വിവരണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च ॥ २३ ॥

പദ്മജ ബ്രഹ്മാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൃഷ്ടി-വിസർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണം, അതുപോലെ അന്ധകവധകഥയും; കൂടാതെ വാരാണസി (കാശി)യുടെ പരമ മഹാത്മ്യവും നർമദാ നദിയുടെ മഹിമയും കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च ॥ २४ ॥

അതുപോലെ പ്രവരങ്ങളുടെ (ശ്രേഷ്ഠ പിതൃവംശ) അനുക്രമപാഠവും പിതൃഗാഥകളുടെ കീർത്തനവും; കൂടാതെ ‘ഉഭയമുഖി’ ദാനവും കൃഷ്ണാജിനം (കറുത്ത മാൻതോൽ) ദാനവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च ॥ २५ ॥

അതിനുശേഷം സാവിത്രി-ഉപാഖ്യാനവും രാജധർമ്മങ്ങളുടെ നിർൂപണവും; തുടർന്ന് വിവിധ ഉത്പാതങ്ങളുടെ വിവരണവും ഗ്രഹണാന്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമാപനചിന്തയും കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम् ॥ २६ ॥

യാത്രകളോട് ബന്ധപ്പെട്ട ശുഭനിമിത്തങ്ങളുടെ വിവരണവും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും മംഗലലക്ഷണങ്ങളുടെയും കീർത്തനവും; തുടർന്ന് വാമനന്റെ മഹാത്മ്യവും അതിനുശേഷം വരാഹന്റെ മഹാത്മ്യവും കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च ॥ २७ ॥

സമുദ്രമഥനത്തിന്റെ വിവരണവും കാലകൂടവിഷത്തിന്റെ ശമനവും; ദേവാസുര മഹാസംഘർഷവും വാസ്തുവിദ്യയും കൂടി കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम् ॥ २८ ॥

അതുപോലെ ഇവിടെ പ്രതിമകളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, ദേവതാലയങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും; പ്രാസാദത്തിന്റെയും മണ്ഡപങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങളും വിശദമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

ഈ പുരാണത്തിൽ ഭാവി രാജാക്കന്മാരുടെ വിവരണം, മഹാദാനങ്ങളുടെ കീർത്തനം, അതുപോലെ കല്പങ്ങളുടെ (യുഗചക്രങ്ങളുടെ) വിവരണവും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः ॥ ३० ॥

ഇത് പവിത്രവും മംഗളകരവും ആകുന്നു; ആയുസ്സും കീർത്തിയും വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ഹരിയുടെ ധാമത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम् ॥ ३१ ॥

ഈ പാഠം എഴുതിച്ച്, സ്വർണമത്സ്യവും ഗാവും സഹിതം, വിഷുവ ദിനത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०७ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ, ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിലെ ചതുർത്ഥപാദത്തിൽ ‘മത്സ്യപുരാണത്തിന്റെ അനുക്രമണികാ-കഥനം’ എന്ന നൂറ്റിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി।