Adhyaya 30: Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपदेशो नामोनत्रिंशोऽध्यायः । त्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच नित्यं नैमित्तकञ्चैव नित्यनैमित्तिकं तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म तन्निशामय पुत्रक ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ‘മദാലസോപദേശം’ എന്ന ഇരുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി മുപ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മദാലസ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ മൂന്നു വിധം: നിത്യ, നൈമിത്തിക, നിത്യ‑നൈമിത്തിക. മകനേ, അവ കേൾക്കുക।

Verse 2

पञ्चयज्ञाश्रितं नित्यं यदेतत् कथितं तव । नैमित्तिकं तथैवान्यत् पुत्रजन्मक्रियादिकम् ॥

നിനക്ക് നിത്യധർമ്മമായി വിശദീകരിച്ചതെല്ലാം പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നൈമിത്തിക ധർമ്മങ്ങൾ മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ളവ—പുത്രജനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംസ്കാരങ്ങൾ മുതലായ ചടങ്ങുകൾ।

Verse 3

नित्यनैमित्तिकं ज्ञेयं पर्वश्राद्धादि पण्डितैः । तत्र नैमित्तिकं वक्ष्ये श्राद्धमभ्युदयं तव ॥

പണ്ഡിതർ പർവ-ശ്രാദ്ധം മുതലായ ഉത്സവ/ഋതുസന്ദർഭങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങളെ നിത്യ-നൈമിത്തിക കർത്തവ്യങ്ങളുടെ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവയായി അറിയണം. അവയിൽ ഇപ്പോൾ ‘അഭ്യുദയ’ എന്ന ശുഭ നൈമിത്തിക ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധി ഞാൻ നിനക്കു വിവരിക്കുന്നു.

Verse 4

पुत्रजन्मनि यत्कार्यं जातकर्मसमं नरैः । विवाहादौ च कर्तव्यं सर्वं सम्यक् क्रिमोदितम् ॥

പുത്രജനനസമയത്ത് പുരുഷന്മാർ ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം—ജാതകർമ്മത്തിന് തുല്യമായ ആചാരങ്ങളോടുകൂടി—അതുപോലെ വിവാഹം മുതലായ അവസരങ്ങളിലെ കർമങ്ങളും, ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കണം.

Verse 5

पितरश्चात्र सम्पूज्याः ख्याताः नन्दीमुखास्तु ये । पिण्डांश्च दधिसंमिश्रान् दद्याद् यवसमन्वितान् ॥

ഇവിടെ ‘നന്ദീമുഖ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പിതൃകളെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം; കൂടാതെ തൈരിൽ കലർത്തി യവം ചേർത്ത പിണ്ഡങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം.

Verse 6

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा यजमानः समाहितः । वैश्वदेवविहीनं तत् केचिदिच्छन्ति मानवाः ॥

യജമാനൻ ശാന്തചിത്തനായി വടക്കോ കിഴക്കോ മുഖം തിരിച്ച് ഇരിക്കണം. ചിലർ ഈ കർമം വൈശ്വദേവ അർപ്പണം കൂടാതെ നടത്തുന്നതാണ് ഉചിതമെന്ന് കരുതുന്നു.

Verse 7

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् । एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

ഇവിടെ ദ്വിജന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) സമസംഖ്യയിൽ നിയോഗിക്കണം; പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അവരെ ആദരിക്കണം. ഇത് വർദ്ധി/സമൃദ്ധിയുടെ അവസരത്തിലെ നൈമിത്തിക കർമമാണ്; അതുപോലെ മറ്റ് ഔർധ്വദേഹിക (അന്ത്യേഷ്ടിക്ക് ശേഷമുള്ള) കർമങ്ങളും.

Verse 8

मृताहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टं शृणुष्व तत् । दैवहीनं तथा कार्यं तथैवैकपवित्रकम् ॥

മരണദിവസം ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണ്—അതിന്റെ വിധി കേൾക്കുക. ദൈവഭാഗം ഒഴിവാക്കി, അതുപോലെ ഒരൊറ്റ പവിത്രം (കുശവളയം) സഹിതം ചെയ്യണം.

Verse 9

आवाहनं न कर्तव्यमग्नौकरणवर्जितम् । प्रेतस्य पिण्डमेकञ्च दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ ॥

ആവാഹനം ചെയ്യരുത്; അഗ്നികരണം എന്ന കർമ്മം ഒഴിവാക്കി തന്നെ ഇത് ചെയ്യണം. ഉച്ഛിഷ്ടത്തിന്റെ സമീപത്ത് പ്രേതനു ഒരൊറ്റ പിണ്ഡം നൽകണം.

Verse 10

तिलोदकं चापसव्यं तन्नामस्मरणान्वितम् । अक्षय्यममुकस्येति स्थाने विप्रविसर्जने ॥

യജ്ഞോപവീതം അപസവ്യമായി ധരിച്ചു, അവന്റെ നാമസ്മരണയോടെ തിലോദകം അർപ്പിക്കണം. യഥാസ്ഥാനത്ത്—ബ്രാഹ്മണരെ വിസർജ്ജിക്കുന്ന വേളയിൽ—‘അമുക്കനു ഇത് അക്ഷയമായിരിക്കട്ടെ’ എന്നു പറയണം.

Verse 11

अभिरण्यतामिति ब्रूयाद् ब्रूयुस्ते 'भिरताः स्म ह । प्रतिमासं भवेदेतत् कार्यमावात्सरं नरैः ॥

അവൻ ‘അഭിരണ്യതാം’ (ആനന്ദം/സമൃദ്ധി ഉണ്ടാകട്ടെ) എന്നു പറയണം. അവർ (ബ്രാഹ്മണർ) ‘അഭിരതാഃ സ്മ’ (ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണ്) എന്നു മറുപടി പറയണം. ഈ വിധി പുരുഷന്മാർ ഓരോ മാസവും, പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം വരെ നിർവ്വഹിക്കണം.

Verse 12

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः । सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते ॥

പിന്നീട് ഒരു വർഷം പൂർണ്ണമായാൽ—അല്ലെങ്കിൽ പുരുഷന്മാർ എപ്പോഴെങ്കിലും ഇത് നിർവ്വഹിക്കുമ്പോൾ—സപിണ്ഡീകരണവിധി ചെയ്യണം; അതിന്റെ ക്രമവും ഇപ്പോൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 13

तच्चापि दैवरहितमेकाऽर्घ्यैकपवित्रकम् । नैवाग्नौकरणं तत्र तच्चावाहनवर्जितम् ॥

ആ ഏകോദ്ദിഷ്ടകർമ്മവും ദേവതകൾക്കുള്ള നിവേദ്യാദി അർപ്പണമില്ലാതെ തന്നെ ചെയ്യപ്പെടുന്നു; അതിൽ ഒരു അർഘ്യം മാത്രവും ഒരു പവിത്രം (കുശവളയം) മാത്രവും ഉണ്ട്. അതിൽ ഹോമകർമ്മം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല; ആവാഹനവും ഇല്ല.

Verse 14

अपसव्यञ्च तत्रापि भोजयेदयुजो द्विजान् । विशेषस्तत्र चान्योऽस्ति प्रतिमासं क्रियाधिकः ॥

അവിടെ അപസവ്യവിധിയിൽ (പിതൃകർമ്മത്തിൽ ഇടത്തോട്ടായി) ഒറ്റസംഖ്യയിൽ ദ്വിജന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ഭോജനിപ്പിക്കണം. മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയും പറയുന്നു—ഓരോ മാസവും അധികനിയമാനുഷ്ഠാനത്തോടെ ഈ കർമ്മം നടത്തണം.

Verse 15

तं कथ्यमानमेकाग्रो वदन्त्याऽ मे निशामय । तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम् ॥

ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. അവിടെ എള്ളും സുഗന്ധജലവും ചേർന്ന നാല് പാത്രങ്ങളുടെ ഒരു സമുച്ചയം ക്രമമായി ഒരുക്കണം.

Verse 16

कुर्यात् पितॄणां त्रितयमेकं प्रेतस्य पुत्रक । पात्रत्रये प्रेतपात्रमर्घ्यञ्चैव प्रसेचयेत् ॥

ഹേ പുത്രാ, മൂന്ന് പിതൃകൾക്കായി മൂന്ന് (അർപ്പണങ്ങൾ)യും പ്രേതയ്ക്കായി ഒന്ന് തയ്യാറാക്കണം. ആ മൂന്ന് പാത്രങ്ങളിലുമ്—പ്രേതപാത്രത്തിലുമ്—അർഘ്യജലം ഒഴിക്കണം.

Verse 17

ये समाना इति जपन् पूर्ववच्छेषमाचरेत् । स्त्रीणामप्येवमेवैतदेकोद्दिष्टमुदाहृतम् ॥

‘യേ സമാനാഃ …’ എന്നു ജപിച്ചുകൊണ്ട് ശേഷിക്കുന്ന ക്രിയ മുൻപ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ നടത്തണം. ഈ ഏകോദ്ദിഷ്ടവിധി സ്ത്രീകൾക്കും സമാനമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 18

सपिण्डीकरणं तासां पुत्राभावे न विद्यते । प्रतिसंवत्सरं कार्यमेकोद्दिष्टं नरैः स्त्रियाः ॥

പുത്രൻ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകൾക്കായി സപിണ്ഡീകരണം വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അതിന് പകരം പുരുഷന്മാർ ആ സ്ത്രീയുടെ നിമിത്തം പ്രതിവർഷം ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.

Verse 19

मृताहनि यथान्यायं नॄणां यद्वदिहोदितम् । पुत्राभावे सपिण्डास्तु तदभावे सहोदकाः ॥

മരണദിനത്തിൽ പുരുഷന്മാർക്കുള്ള ക്രമം ഇവിടെ നിയമപ്രകാരം പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്. പുത്രൻ ഇല്ലെങ്കിൽ സപിണ്ഡ ബന്ധുക്കൾ ചെയ്യണം; അവർ ഇല്ലെങ്കിൽ സഹോദക ബന്ധുക്കൾ ചെയ്യണം.

Verse 20

मातुः सपिण्डा ये च स्युर्ये च मातुः सहोदकाः । कुर्युरेनं विधिं सम्यगपुत्रस्य सुतासुतः ॥

മാതൃപക്ഷത്തിലെ സപിണ്ഡരും മാതൃപക്ഷത്തിലെ സഹോദകരും പുത്രഹീനനായവനുവേണ്ടി ഈ കർമ്മം വിധിപ്രകാരം നടത്തണം; (അതുപോലെ) മകളുടെ മകനും നടത്താം.

Verse 21

कुर्युर्मातामहायैवं पुत्रिकास्तनयास्तथा । द्व्यामुष्यायणसंज्ञास्तु मातामहपितामहान् ॥

ഇങ്ങനെ നിയുക്ത പുത്രികയുടെ പുത്രന്മാർ അവരുടെ മാതാമഹനുവേണ്ടിയും കർമ്മം നടത്തണം. ദ്വ്യാമുഷ്യായണർ എന്നു പ്രസിദ്ധരായവർ മാതാമഹനും പിതാമഹനും—ഇരുവർക്കുമായി (കർമ്മം ചെയ്യുന്നു).

Verse 22

पूजयेयुर्यथान्यायं श्राद्धैर्नैमित्तिकैरपि । सर्वाभावे स्त्रियः कुर्युः स्वभर्तॄणाममन्त्रकम् ॥

നിയമപ്രകാരം, നൈമിത്തിക ശ്രാദ്ധങ്ങളാലും അവരെ ആദരിക്കണം. അർഹരായ എല്ലാവരും അഭാവത്തിലായാൽ, സ്ത്രീകൾ ഭർത്താക്കൾക്കായി അമന്ത്രക (വേദമന്ത്രമില്ലാത്ത) കർമ്മം നടത്തണം.

Verse 23

तदभावे च नृपतिः कारयेत् स्वकुटुम्बिना । तज्जातीयैर्नरैः सम्यग् दाहाद्याः सकलाः क्रियाः ॥

അവർ (യോഗ്യബന്ധുക്കൾ/കർതാക്കൾ) ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, രാജാവ് തന്റെ ഗൃഹജനങ്ങളാൽ (സേവകർ/അനുചരർ) അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം ജാതിയിലെ പുരുഷന്മാരാൽ, ദഹനം മുതലായ എല്ലാ കർമങ്ങളും വിധിപൂർവ്വം നടത്തിക്കൊള്ളണം।

Verse 24

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः । एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा ॥

കാരണം രാജാവ് തത്ത്വത്തിൽ എല്ലാ വർണങ്ങൾക്കും ബന്ധുവാണ്. അതിനാൽ, പ്രിയകുമാരാ, ഇവ നിത്യവും നൈമിത്തികവും (അനിവാര്യവും അവസരാധീനവും) ആയ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളായി നിനക്കു വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 25

क्रियां श्राद्धाश्रयामन्यां नित्यनैमित्तिकीं शृणु । दर्शस्तत्र निमित्तं वै कालश्चन्द्रक्षयात्मकः । नित्यतां नियतः कालस्तस्याः संसूचयत्यथ ॥

ഇപ്പോൾ ശ്രാദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു കർമം കേൾക്കുക; അത് നിത്യവും നൈമിത്തികവും ആകുന്നു. അവിടെ ‘ദർശ’ (അമാവാസി) തന്നെയാണ് നിമിത്തം; അതിന്റെ കാലം ചന്ദ്രക്ഷയം/ചന്ദ്രാന്തം കൊണ്ടു ലക്ഷണീകൃതമാണ്. അതുവഴി നിശ്ചിതവും നിയന്ത്രിതവുമായ സമയം അതിന്റെ സ്ഥിരമായ ആവർത്തനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു।