Shloka 22
Virāṭa Rescued from Suśarmā; Night Battle and Royal Gratitude (विराटमोक्षणं सुशर्मवधाभिमुखं च)
विराटस्तत्र संग्रामे हत्वा पजचशतान् रथान् | हयानां च शतान्यष्टौ हत्वा पजच महारथान्,रथियोंमें श्रेष्ठ राजा विराटने रथके द्वारा विविध मार्गोंसे चलते--अनेक प्रकारके रणकौशल दिखाते हुए उस युद्धमें त्रिग्तोंके पाँच सौ रथी, आठ सौ घुड़सवार तथा पाँच महारथियोंको मार गिरानेके पश्चात् स्वर्णभूषित रथपर बैठे हुए सुशर्मापर धावा किया
vaiśampāyana uvāca | virāṭas tatra saṅgrāme hatvā pañcaśatān rathān | hayānāṃ ca śatāny aṣṭau hatvā pañca mahārathān | suvarṇabhūṣita-ratha-sthaḥ suśarmāṇam abhidudrāva |
ആ യുദ്ധത്തിൽ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് വിരാടൻ രഥയുദ്ധത്തിൽ പല വഴികളിലൂടെ ചലിച്ച് നാനാവിധ യുദ്ധകൗശലം പ്രകടിപ്പിച്ചു. ത്രിഗർത്തരുടെ അഞ്ചുനൂറ് രഥികളെയും എട്ടുനൂറ് അശ്വാരോഹികളെയും അഞ്ചു മഹാരഥന്മാരെയും വധിച്ച ശേഷം, സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ ഇരുന്ന സുശർമയിലേക്കു നേരെ പാഞ്ഞുകയറി।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores kṣatriya-dharma in wartime: disciplined courage, tactical skill, and the strategic aim of confronting the opposing leader to end conflict decisively, rather than fighting without direction.
In the battle against the Trigartas, King Virāṭa inflicts heavy losses—destroying many chariot-warriors, cavalry, and elite fighters—then advances to engage Suśarmā directly, signaling a climactic leader-to-leader confrontation.