Shloka 123
कृपवाक्यं तथा नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel and a Discourse on Statecraft
यथाह॑मिह वक्तव्यं सर्वथा धर्मलिप्सया । “तात! जो वृद्धपुरुषोंके अनुशासनमें रहनेवाला और सत्यपालक है, वह धीर पुरुष यदि साधुपुरुषोंके समाजमें कुछ कहना चाहता है, तो उसे यहाँ सर्वथा धर्म प्राप्त करनेकी इच्छासे यथार्थ एवं उचित बात ही कहनी चाहिये
yathāham iha vaktavyaṃ sarvathā dharmalipsayā | “tāta! yo vṛddhapuruṣāṇām anuśāsane nivāsavān satyapālakaś ca, sa dhīraḥ puruṣaḥ yadi sādhupuruṣāṇāṃ samāje kiñcid vaktum icchati, tarhi iha sarvathā dharmaprāptim icchan yathārtham aucitya-yuktaṃ vaca eva vaktavyam” ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മകനേ! മൂപ്പന്മാരുടെ ഉപദേശത്തിന് കീഴിൽ നിലകൊണ്ട് സത്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ധീരൻ, സജ്ജനങ്ങളുടെ സഭയിൽ എന്തെങ്കിലും പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ധർമ്മലാഭം എന്ന ഏകാഭിലാഷത്തോടെ യഥാർത്ഥവും യുക്തിയുക്തവുമായ വാക്കുകളേ പറയേണ്ടത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
One should speak with the intention of dharma: words must be truthful (yathārtha) and appropriate (aucitya-yukta), especially in the company of virtuous people, and guided by elders’ discipline and commitment to truth.
Vaiśampāyana delivers a didactic instruction on proper conduct—how a composed, truth-keeping person should speak in a virtuous assembly—framing speech as an ethical act aimed at attaining dharma.