Shloka 153
Adhyāya 290: Kuntī’s Mantra-Parīkṣā and the Appearance of Sūrya (कुन्ती–सूर्यसंवादः)
प्रहर्तुमैच्छत् त॑ं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मण: । लक्ष्मणके तीखे बाणोंसे टूक-टूक होकर वे तोमर पृथ्वीपर बिखर गये। तब महावेगशाली वालिपुत्र श्रीमान् अंगदने एक वृक्ष उठा लिया और दौड़कर इन्द्रजित॒के मस्तकपर उसे दे मारा; परंतु इन्द्रजित् इससे तनिक भी विचलित न हुआ। उस पराक्रमी वीरने प्रासद्वारा अंगदकी छातीमें प्रहार करनेका विचार किया, किंतु लक्ष्मणने उसे पहले ही काट गिराया
prahartum aicchat taṃ cāsya prāsaṃ ciccheda lakṣmaṇaḥ | lakṣmaṇake tīkṣṇe bāṇoṃ se ṭūk-ṭūk hokar ve tomara pṛthvīpar bikhar gaye | tataḥ mahāvegāśālī vāliputraḥ śrīmān aṅgadaḥ ekaṃ vṛkṣam utpāṭya dhāvan indrajitaḥ mastake tam abhyahanat | parantu indrajit tena tanik api na vicacāla | sa parākrama-vīraḥ prāsena aṅgadasya vakṣasi prahartuṃ matim akarot, kintu lakṣmaṇaḥ taṃ prāk eva chittvā pātayām āsa |
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ലക്ഷ്മണൻ പ്രഹരിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് തനിക്കെതിരേ വന്ന കുന്തം വെട്ടിമുറിച്ചു. ലക്ഷ്മണന്റെ തീക്ഷ്ണബാണങ്ങളാൽ ആ തോമരങ്ങൾ തുണ്ടുതുണ്ടായി ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോയി. അപ്പോൾ മഹാവേഗശാലിയായ വാലിപുത്രൻ ശ്രീമാൻ അങ്കദൻ ഒരു വൃക്ഷം പിഴുതെടുത്ത് ഓടിവന്ന് ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ശിരസ്സിൽ അടിച്ചു; എങ്കിലും ഇന്ദ്രജിത്ത് അല്പവും കുലുങ്ങിയില്ല. പിന്നെ ആ പരാക്രമവാൻ കുന്തംകൊണ്ട് അങ്കദന്റെ വക്ഷസ്ഥലം തുളയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു; പക്ഷേ ലക്ഷ്മണൻ മുൻകൂട്ടി അതിനെ വെട്ടി താഴെയിട്ടു.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Prowess is inseparable from vigilance and responsibility: Lakṣmaṇa’s excellence is shown in anticipating danger and protecting others, while Indrajit’s steadiness illustrates the ideal of composure under assault. Courage without alert restraint can become reckless; disciplined action sustains dharmic conduct even in war.
In the battle, Lakṣmaṇa intercepts and cuts down a spear aimed at him, shattering the javelins. Aṅgada uproots a tree and strikes Indrajit’s head, but Indrajit remains unmoved. Indrajit then attempts to spear Aṅgada’s chest, yet Lakṣmaṇa again prevents the blow by severing the spear beforehand.