Mahabharata 3.174.10 — Vana Parva, Adhyaya 174, Shloka 10
Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)
सर्वरत्नै: समुदितं दुर्धर्षममरैरपि महर्षियक्षगन्धर्वपन्नगासुरराक्षसै:
arjuna uvāca | sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣam amarair api maharṣiyakṣagandharvapannagāsurarākṣasaiḥ | rājendra |
അർജുനൻ പറഞ്ഞു—രാജേന്ദ്രാ! അവർ അപേക്ഷിച്ചത്: സർവവിധ രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ, ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർധർഷമായ ഒരു നഗരം; മഹർഷി, യക്ഷ, ഗന്ധർവ, നാഗ, അസുര, രാക്ഷസർ—ആർക്കും അതിനെ നശിപ്പിക്കാനാകാത്ത അജേയപുരം. പിന്നെയും അവർ ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു—“ഞങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാർക്കും രാക്ഷസർക്കും നാഗങ്ങൾക്കും പോലും അവധ്യരായിരിക്കണം; അവരുടെ വാസത്തിനായി മഹാപ്രഭാപുഞ്ജത്തിൽ ദീപ്തമായ ഒരു സുന്ദര നഗരം വേണം; അത് വിമാനത്തെപ്പോലെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കണം; സർവരത്നനിധികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കണം; മനോവാഞ്ഛിത ഗുണസമ്പന്നമായിരിക്കണം; ശോകരഹിതവും രോഗരഹിതവും ആയിരിക്കണം; ഏതൊരു ദേവനും ഋഷിയും യക്ഷനും ഗന്ധർവനും നാഗനും അസുരനും രാക്ഷസനും അതിനെ ധ്വംസിക്കരുത്.” ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! ബ്രഹ്മാവ് കാലകേയർക്കായി അത്തരം നഗരമൊരുക്കി—ഇതുതന്നെ ആ ദിവ്യ ആകാശചാരി നഗരം, എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നത്; ഇതിൽ ദേവന്മാർക്ക് പ്രവേശനമില്ല; വീരവരാ, ഇവിടെ പൗലോമയും കാലകാഞ്ജയും എന്ന ദാനവർ വസിക്കുന്നു।
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how the pursuit of absolute security and invulnerability—symbolized by an indestructible, wish-fulfilling city—can reflect power-seeking and exclusion (even the gods cannot enter). It frames boons as morally ambivalent: divine gifts can amplify both protection and pride, setting the stage for cosmic conflict.
Arjuna describes a request made for extraordinary boons: invulnerable offspring and a radiant, jewel-filled city that moves through the sky and cannot be destroyed by any class of beings. He states that Brahmā granted this by constructing such a sky-roaming divine city for the Kālakeyas, inhabited by the Dānavas Pauloma and Kālakāñja, and barred to the gods.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.