Shloka 23
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
एतत् कृतयुगं नाम त्रैगुण्यपरिवर्जितम् त्रेतामपि निबोध त्वं यस्मिन् सत्र प्रवर्तते
etat kṛtayugaṃ nāma traiguṇya-parivarjitam | tretām api nibodha tvaṃ yasmin satra pravartate ||
ഭീമൻ പറഞ്ഞു—ഇതിനെ തന്നെയാണ് കൃത (സത്യ) യുഗം എന്നു വിളിക്കുന്നത്; ഇത് ത്രിഗുണങ്ങളുടെ അധീനതയിൽ നിന്ന് വിമുക്തമാണ്. ഇനി ത്രേതാ യുഗവും നീ ഗ്രഹിക്ക—അവിടെ സത്രയജ്ഞാദി യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ സജീവമായി പ്രചരിക്കുന്നു.
भीम उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts yuga-dharma: Kṛta Yuga is portrayed as a condition of purity ‘beyond the three guṇas,’ while Tretā is marked by the active establishment of sacrificial practice—suggesting a shift from innate righteousness to righteousness maintained through ritual and regulated action.
Bhīma is explaining the characteristics of the world-ages (yugas) to his listener, first defining Kṛta Yuga as guṇa-free and then directing attention to Tretā Yuga, where sacrificial sessions (satra) become prevalent.