Shloka 6
यदृच्छया निपतितं चक्रमादित्यगोचरम् । महावातसमुत्थेन संशुष्कमिव सागरम्,जैसे दैवेच्छासे सूर्यका चक्र गिर पड़ा हो, बहुत बड़ी आँधी चलनेसे समुद्र सूख गया हो, आकाशकमें पूर्ण चन्द्रमण्डलपर कुहरा छा गया हो, वही दशा उस समय दुर्योधनकी हुई थी। मतवाले हाथीके समान पराक्रमी और विशाल भुजाओंवाला वह वीर धूलमें सन गया था
sañjaya uvāca |
yadṛcchayā nipatitaṃ cakram ādityagocaram |
mahāvātasamutthena saṃśuṣkam iva sāgaram |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ദൈവയോഗത്തിൽ സൂര്യചക്രം വഴിയിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെയും, മഹാവാതം ഉയർന്ന് സമുദ്രം വറ്റിച്ചതുപോലെയും—അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു ആ നിമിഷം ദുര്യോധനന്റെ അവസ്ഥ. വിധിയും യുദ്ധഫലവും അവന്റെ തേജസ്സും ആത്മവിശ്വാസവും തകർത്തു; അവന്റെ ബലം നിഷ്ഫലമായി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic similes to show how pride and power can collapse suddenly; in war, adharma-driven ambition meets inevitable reversal, highlighting impermanence and the moral weight of karma.
Sañjaya describes the scene with striking comparisons—sun’s disc fallen, ocean dried by a gale—to convey the shock and ruin visible in Duryodhana’s condition at that moment.