Shloka 7
पूर्णचन्द्रमिव व्योम्नि तुषारावृतमण्डलम् | रेणुध्वस्तं दीर्घभुजं मातड्रमिव विक्रमे,जैसे दैवेच्छासे सूर्यका चक्र गिर पड़ा हो, बहुत बड़ी आँधी चलनेसे समुद्र सूख गया हो, आकाशकमें पूर्ण चन्द्रमण्डलपर कुहरा छा गया हो, वही दशा उस समय दुर्योधनकी हुई थी। मतवाले हाथीके समान पराक्रमी और विशाल भुजाओंवाला वह वीर धूलमें सन गया था
pūrṇacandram iva vyomni tuṣārāvṛtamaṇḍalam | reṇudhvastam dīrghabhujaṃ mātaṅgam iva vikrame ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആകാശത്തിലെ പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ മണ്ഡലം ശീതകാല മഞ്ഞിൽ മറഞ്ഞതുപോലെ; സമരത്തിൽ ഉഗ്രമായ മഹാമാതംഗം—ദീർഘബാഹു, പരാക്രമശാലി—ഇപ്പോൾ ധൂളിയിൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ. ആ നിമിഷം ദുര്യോധനന്റെ അവസ്ഥ അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു—അവന്റെ മുൻ തേജസ് മറഞ്ഞു; യുദ്ധത്തിന്റെ കഠിന സത്യം അവന്റെ അഭിമാനം താഴ്ത്തി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores impermanence and the moral leveling power of war: outward splendor and pride can be suddenly obscured, just as the full moon’s brilliance is hidden by mist. Valor exists, yet circumstances and consequences can reduce even the mighty to a humbled state.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana—once radiant and formidable—now appears dust-covered and diminished amid the battle’s turmoil, described through vivid similes of a mist-veiled full moon and a powerful elephant in combat.